J. E. Cirlot – Gương

Như một biểu tượng, gương có cùng những đặc điểm với một tấm gương trong thực tế, sự biến ảo chức năng của nó theo thời gian và sự tồn tại cung cấp lời giải về tính biểu nghĩa của nó cũng như tính đa dạng trong những liên kết có ý nghĩa khác của nó. Tương truyền nó là một biểu tượng của trí tưởng tượng – hay của ý thức – trong năng lực phản ánh thực tại hình thức của thế giới hữu hình. Nó cũng liên quan đến tư tưởng, trong chừng mực tư tưởng – đối với Scheler và những triết gia khác – là phương tiện của sự tự nghiệm cũng như sự phản chiếu của vũ trụ. Điều này liên kết tính gương với nước như một vật phản chiếu và với thần thoại về Narcissus: vũ trụ hiện ra như một chàng Narcissus khổng lồ đang chăm chú ngắm nhìn hình ảnh phản chiếu của chính mình trong ý thức con người. Giờ đây, thế giới, như một trạng thái vô thường bị tác động bởi những quy luật biến đổi và thay thế, là tác nhân phóng chiếu ra hình ảnh gần như âm bản và biến ảo của sự xuất hiện và tan biến được phản chiếu trong gương này. Từ những thưở ban đầu, gương đã được coi là lưỡng nghịch. Nó là một mặt tái tạo hình ảnh và bằng cách nào đó kìm hãm và hấp thụ chúng. Trong truyền thuyết và chuyện kể dân gian, nó thường được truyền cho một đặc tính thần kì – chỉ là một phiên bản phì đại về ý nghĩa cơ bản của nó. Theo đó nó dùng để gọi hồn bằng cách cầu khấn trở lại những ảnh tượng mà nó từng tiếp nhận vào một thời điểm nào đó trong quá khứ, hay bằng cách huỷ bỏ những khoảng cách khi nó phản chiếu những gì từng là đối tượng đối diện nó và giờ đã dời đi xa. Sự dao động giữa tấm gương ‘vắng người’ với tấm gương ‘có người’ bổ sung cho nó một dạng định pha, tính nữ trong ẩn ý, và do đó – như cái quạt – nó có liên quan đến tính biểu tượng mặt trăng. Bằng chứng xa hơn rằng gương có tính trăng được ban cấp bởi sự phản chiếu và những đặc tính thụ động của nó, vì nó tiếp nhận hình ảnh như mặt trăng tiếp nhận ánh sáng của mặt trời (8). Một lần nữa, mối quan hệ gần gũi của nó với mặt trăng được chứng minh bằng một thực tế rằng trong những thời kì cổ xưa nó được coi là một biểu tượng về sự đa dạng của linh hồn: vì tính lưu động và khả năng tự thích ứng của nó với những đối tượng từng ‘viếng thăm’ nó và giữ lại ‘sự chú ý’ của nó. Đôi khi, nó mang hình dạng thần thoại của một cánh cửa qua đó linh hồn có thể tự ý ‘vượt qua’ để đến bờ bên kia: đây là ý tưởng đã được Lewis Carroll tái dựng trong Alice Through the Looking Glass. Chỉ duy điều này đã là lời giải thích đầy đủ cho tục lệ che phủ gương hoặc quay mặt gương vô tường vào một số dịp, đặc biệt khi có người trong nhà qua đời (21). Tất cả những gì đã đề cập đến đây không có nghĩa là chúng ta đã vét cạn tính biểu tượng phức tạp của gương: như tiếng vọng, nó thay mặt cho những bộ đôi (chính đề và phản đề), và đặc biệt thay mặt cho biển lửa (hay sinh mạng như một sự mong manh) (50, 51). Đối với Loeffler, những tấm gương là những biểu tượng thần kì về những kí ức vô thức (có thể sánh với những cung điện pha-lê) (38). Gương cầm tay, đặc biệt, là biểu hiệu của chân lí (4), và ở Trung-hoa chúng được cho là có chức năng biểu tượng như sự hỗ trợ cho hạnh phúc vợ chồng cũng như là một sự che chở chống lại những ảnh hưởng ma quỷ (5). Một số truyền thuyết Trung-hoa có nói về ‘những con vật trong gương’.

K.H. dịch
2012.01.11

Nguyên chú của tác giả:
[4] BAYLEY,  HAROLD.  The  Lost  Language  of  Symbolism.  London,  1912  (repr.  1951).
[5] BEAUMONT, A.  Symbolism  in  Decorative  Chinese  Art.  New York,  1949.
[8] B.  G.  P.  Diccionario  universal  de  la  mitología.  Barcelona,  1835.
[21] FRAZER,  Sir  James  G.  The  Golden  Bough.  London,  1911-15.
[38] LOEFFLER-DELACHAUX,  M.  Le  Symbolisme  des  contes  de  Fées.  Paris,  1949.
[50, 51] SCHNEIDER,  Marius.
—  El  origen  musical  de  los  animales-símbolos  en  la  mitología  y la  escultura  antiguas.  Barcelona,  1946.
—  La  danza  de  espadas  y  la  tarantela.  Barcelona,  1948.

Nguồn:
Cirlot, J. E. “Mirror” A Dictionary of Symbols. Trans. Jack Sage. 2nd edition. London: Routledge, 1971.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s