Michael Austin – Đạt đến sự hạnh phúc: Lời khuyên từ Kierkegaard

 

Michael Austin

Đạt đến sự hạnh phúc: Lời khuyên từ Kierkegaard

Các cấp độ trên đường đời

Triết gia Đan-mạch Sören Kierkegaard (1813-1855) tin rằng triết học nên tập trung vào những câu hỏi sâu sắc về Thượng đế,  nhân tính, đạo đức và ý nghĩa cuộc đời. Với niềm tin rằng triết học nên liên hệ với cuộc sống thường nhật của ta và nói về những mối quan tâm sâu sắc nhất của ta, Kierkegaard luận bàn về một diễn trình nhờ đó con người có thể đạt được sự thỏa mãn sâu sắc và trở thành những con người đích thực. Để hiểu diễn trình này ông thường luận bàn về các cấp độ trong đời người [1].

Cấp độ đầu tiên trên đường đời là cấp độ hiếu mĩ (aesthetic stage). Mục đích chính của một người trong cấp độ này là thỏa mãn những dục vọng của y. Những dục vọng này có thể hướng đến nhiều thứ khác nhau. Kẻ theo chủ nghĩa hưởng lạc chạy theo những thú vui thân xác là một ví dụ tuyệt vời về cấp độ này trên đường đời.  Nhưng có một vấn đề nổi lên, thậm chí khi y có được những gì mình muốn. Xét về bản tính, con người không thỏa mãn với những thú vui đơn thuần, dù là từ ăn uống, rượu chè, tình dục, hay cho đến chương trình truyền hình thực tế (reality tv). Chúng ta cần một thứ  gì đó nhiều hơn. Vì lẽ đó, một người sống trong cấp độ này vào một thời điểm nào đó sẽ cảm thấy tuyệt vọng. Để đáp lại, y sẽ tìm kiếm nhiều thú vui hơn hay những thú vui khác trong cuộc truy tìm sự thỏa mãn của mình, hay y có thể tiến lên cấp độ kế tiếp trên đường đời. Nếu y thực hiện việc ấy, y có thể dần tiến đến thực hiện sự tự do của mình hơn là đắm chìm trong những dục vọng của mình.

Cấp độ thứ hai là cấp độ đạo đức (ethical stage), trong đó mục đích đầu tiên là sống theo chân lí đạo đức. Trong cấp độ này, có các giới hạn luân lí cho những gì một người có thể và không thể làm.  Cá nhân phải tự chịu trách nhiệm cho chính mình và những lựa chọn của mình, và nổ lực để trở thành những gì mà y phải là. Đời sống đạo đức khởi đầu với sự hi sinh; cái tự ngã (the self) không còn ở trung tâm của mọi sự như trong giai đoạn trước nữa. Tuy nhiên, một vấn đề mới nảy sinh ngăn cản y đạt được sự toàn mãn. Y phản tư về cuộc đời mình và nhận ra rằng y không luôn luôn làm những gì mà y phải làm. Điều này lại dẫn đến một vấn đề mới: vấn đề mặc cảm tội lỗi và nỗi tuyệt vọng. Để phản ứng lại điều này, một cách đơn giản là y có thể nổ lực hơn để làm những điều đúng đắn, để trở thành kiểu người mà y mong muốn trở thành, hay y có thể tiến đến cấp độ thứ ba và cũng là cấp độ cuối cùng.

Cấp độ tôn giáo (religious stage) là cấp độ trong đó cá nhân tìm thấy sự toàn mãn đích thực (true fulfillment) và thực sự trở nên chân thực (authentic). Nơi đây, cá nhân đón nhận lòng bao dung từ Thiên chúa (God), xóa tan mặc cảm tội lỗi và diệt trừ nỗi tuyệt vọng. Bây giờ y trở thành một nhân vị đích thực bởi vì y liên hệ một cách chính đáng với Thiên Chúa bằng một lòng tin nồng nhiệt nơi Ngài. Y nhìn cuộc đời mình từ một viễn tượng mới mẻ; y nhận ra thiện tính (goodness) của tạo hóa, và coi các thú vui thân xác của ăn uống, rượu chè, và tình dục là những món quà từ Thiên Chúa để hưởng thụ một cách chính đáng. Với ân huệ đó y đường đường liên hệ với thế giới vật chất, với tha nhân, và với Thiên Chúa. Các phương diện thể chất và tinh thần của y được hòa hợp trong một thể cách mang đến sự toàn bộ (Wholeness) và sự trọn vẹn (integrity) cho tính cách và đời sống của y. Đó là những gì mà Kierkegaard muốn nói về một tín hữu Ki-tô giáo đích thực (an authentic Christian).

Dẫu ta có nghĩ các ý tưởng này của Kierkegaard ra sao đi nữa, chúng chắc chắn là đáng để  suy ngẫm. Cho dù ai đó có bất đồng thuận và khước từ các quan điểm của ông về tính chân thực (authenticity) và tính toàn mãn nơi con người (human fulfillment), lối tiếp cận của ông với tư cách là một triết gia đối với các câu hỏi về tôn giáo, luân lí và con người là độc nhất vô nhị.

[1] Kelly James Clark and Anne Poortenga, The Story of Ethics (Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall, 2003), 91-95.  Xem thêm các tác phẩm sau của Kierkegaard (có nhiều ấn bản): Stages on Life’s Way, Either/Or, The Sickness unto Death, và Journals.

Hoàng Phúc chuyển ngữ

Nguồn: 

 Austin, Michael. “Achieving Happiness: Advice from Kierkegaard.” Psychology Today, 2012.

 http://www.psychologytoday.com/blog/ethics-everyone/201206/achieving-happiness-advice-kierkegaard

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s