J. E. Cirlot – Tính biểu tượng của máu

Theo quan điểm về sắc tố hay sinh học, máu tương ứng với màu đỏ, đại diện cho sự kết thúc một chu trình bắt đầu từ ánh sáng mặt trời màu vàng, qua giai đoạn trung gian là sự sống cây cỏ màu xanh lục. Trải dài từ màu vàng đến xanh, màu đỏ xuất hiện ứng với sự gia tăng của sắc tố sắt. Vì sự tương đồng giữa máu và màu đỏ, nên hiển nhiên cả hai có ý nghĩa tương hỗ nhau: thuộc tính mạnh mẽ của màu đỏ tràn ngập trong biểu tượng tính của máu và đặc tính cốt thiết của máu lại thể hiện ý nghĩa của màu đỏ. Máu chảy là biểu trưng hoàn hảo cho sự hi sinh. Là thứ quý nhất trong tất cả các thứ nước ( như sữa, mật, rượu …vân vân) mà  người xưa dùng để hiến tế lên cái chết, lên các linh hồn hay thượng đế. Thời đó huyết tế được lấy từ cừu, heo hay bò, và lấy từ người ở các vùng như châu á, châu phi hay người châu mỹ bản địa ( kể cả ở châu âu thời tiền sử). Người Ả Rập bảo rằng :” máu đã chảy, hiểm nguy đã qua”  thể hiện một cách khúc chiết ý nghĩa chính yếu của tất cả những  sự hy sinh rằng: Việc hiến tế làm dịu đi sức mạnh thần linh và tránh cho họ khỏi những sự trừng phạt nặng nề có thể xảy đến.


Dancing Kali – Dancing in a River of Sacrificial Blood  

Hàm ý tượng trưng tiêu biểu cho  máu là biểu tượng hoàng đạo cung thiên bình, đại diện cho  thần công lý, cho nội tâm con người với khả năng gây ra sự dằn vặt khủng khiếp. Điều này khi kết hợp với tính cưỡng bách đằng sau hành động hi sinh hay nguyên nhân có cùng thuộc tính khác gây nên những tổn thương về tâm thần. Tương tự, màu đỏ xuất hiện bất thường và đầy rẫy trong các chủ đề huyền bí. Ví dụ: Trong giả kim thuật, khi vật chất biến chuyển từ vùng trắng (albedo) sẽ đến vùng đỏ (rubedo);  hay trong thần thoại “kỵ sĩ đỏ” bằng uy dũng vô song đã nhanh chóng thuần phục các chiến mã hay quái vật. Parsifal trong bài thơ “Perceval, the Story of the Grail” của Chrétien vùng Troyes cũng là một kỵ sĩ đỏ. Trên đường viền quanh các hoa văn của một bức tranh thật đẹp và hào nhoáng, ta thường trích dẫn nguyên văn như sau : “ Thanh gươm ghim chặt vào mảnh cẩm thạch đỏ nổi trôi trên nước. Kỵ sĩ nào rút được nó sẽ trở thành kẻ kế thừa của vua David. Chàng ta sẽ mặc chiếc áo khoác lụa đỏ, một bô lão hộ tống và trao cho chàng chiếc áo choàng màu máu tươi cùng áo lông chồn trắng …”  Theo thử thách của vua Athur, Parsifal giao chiến với một kỵ sĩ mang giáp cùng tất cả những thứ khác đều là màu đỏ. Rìu đỏ, khiên đỏ, cây giáo còn đỏ hơn cả lửa. Trên tay hắn cầm một chiếc cốc vàng, da thì  trắng và tóc hắn màu đỏ”.  Lévi, trong những suy mặc sâu sắc của mình về biểu tượng này có trích kèm một đoạn như sau :  “ Hắn ta vận y phục nhuốm máu  cốt để giúp hắn vượt qua trận chiến và sự hi sinh” (37). Điều thú vị nữa là những luận bàn của ông về nguồn gốc từ nguyên được lấy từ trích đoạn của Pinedo. Đoạn đó lại được lấy từ lời tiên giải của nhà tiên tri Isaiah [lxiii,1-2] (‘ Ngươi đến từ Edom, với y phục nhuộm từ Bozrah ? … vậy nên ngươi đỏ bừng trong trang phục của chính ngươi’ )  [‘Who is this that cometh from Edom, with dyed garments from Bozrah? . . .Wherefore art thou red in thine apparel?’]. Pinedo luận rằng :’Edom và Bozrah chỉ tất cả các dân tộc do thái. Từ Edom nghĩa là “ máu đỏ” [Red] và Bozrah nghĩa là “huyết mạch” [winepress], điều này giải thích tại sao Cha thánh thần [The Holy Father] bảo rằng “máu  đỏ” từ trong “huyết mạch” mình chính là của Jesus Christ, và theo họ, đây là nghi vấn mà các thiên thần đã gán cho ông trong ngày thăng thiên khải hoàn.(46)

Nguyễn Mạnh Tuấn dịch

Nguyên chú của tác giả:

LÉVI, Éliphas. Les Mystères de la Kabbale. Paris, 1920(37)

PINEDO, Ramiro de. El Simbolismo en la escultura medieval española. Madrid,1930 (46).

Nguồn:

Cirlot, J. E. “Blood.” A Dictionary of Symbols. Trans. Jack Sage. 2nd edition. London: Routledge, 1971.

*gợi ý: xem thêm bài tính biểu tượng của màu sắc cùng tác phẩm do DuyDoan chuyển ngữ. “https://chiecnon.wordpress.com/2010/11/18/tinh-bieu-tuong-cua-mau-sac/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s