Con người có thể đọc và làm phép tính số học trong tình trạng phi ý thức

Hình: © contrastwerkstatt / Fotolia

Liệu ta có thật sự đọc được câu chữ và giải những bài toán gồm nhiều bước giải mà tâm trí không cần ý thức về chúng? Một nhóm nhà khoa học thuộc bộ môn Tâm lí học của trường Hebrew University đã tiến hành một loạt các thí nghiệm đưa ra câu trả lời khẳng định: con người có thể đọc chữ và làm toán trong tình trạng phi ý thức.

Những kết quả này được coi là thách thức cho các lí thuyết nào giờ về các quá trình xử lí não bộ ở vô thức vốn cho rằng việc đọc và giải toán – hai ví dụ căn bản cho những hoạt động phức tạp, dựa trên qui luật – đều cần có ý thức.

Các nhà khoa học của trường Hebrew University đã đưa ra bản báo cáo cùng kết luận cho cuộc nghiên cứu này trên Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (PNAS) (Kỉ yếu của Viện hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa-kì) được công bố trên mạng vào ngày 12/11/2012. Nhóm nghiên cứu, với người đứng đầu là tiến sĩ Ran Hassin, bao gồm các sinh viên đã tốt nghiệp là Asael Sklar, Ariel Goldstein, Nir Levy và Roi Mandel, cùng với tiến sĩ Anat Maril.

Để đưa ra các câu chữ và phương trình toán trong vô thức, các nhà nghiên cứu đã dùng một kĩ thuật tối tân nhất là phương pháp CFS (Continuous Flash Suppression). Bằng phương pháp CFS này, một mắt người tham gia thí nghiệm được tiếp xúc với chuỗi hình ảnh thay đổi liên tục, trong khi mắt còn lại thì được cho tiếp xúc đồng thời với một hình ảnh bất biến. Những thay đổi liên tục ở một bên mắt sẽ chi phối ý thức để cho hình ảnh hiện ra ở mắt bên kia không được người ta nhận ra trong ý thức. Bằng cách dùng kĩ thuật này, các nhà nghiên cứu cho hơn 270 sinh viên trường Hebrew University tiếp xúc với các câu chữ và các bài toán số học. 

Trong một tập hợp các thí nghiệm dùng kĩ thuật đó, những người tham gia thí nghiệm được yêu cầu đọc lên các con số xuất hiện trên màn hình máy tính. Những con số này hiện ra sau khi người ta cho hiện các phương trình số học trong vô thức. Kết quả thí nghiệm chứng tỏ người tham gia thí nghiệm có thể đọc con số hiện ra trong ý thức nhanh hơn nếu con số đó là kết quả của phương trình hiện ra trước đó trong vô thức. Ví dụ, nếu cho hiện ra 9-5-1 trong tình trạng phi ý thức, thì người tham gia thí nghiệm sẽ đọc lên con số 3 nhanh hơn là đọc con số 4, mặc dù họ không ý thức được là mình thấy phương trình toán đó.

Trong một tập thí nghiệm khác được báo cáo trong bài viết đăng trên PNAS, người tham gia thí nghiệm được cho tiếp xúc trong tình trạng phi ý thức với nhiều câu chữ ngắn gọn và mấy câu chữ ấy cứ hiện ra trên màn hình cho đến khi người đó có thể nói là họ đã thấy câu chữ này. (Cùng lúc đó mắt bên kia được cho tiếp xúc với những hình ảnh nhấp nháy liên tục). Kết quả chứng tỏ là những câu chữ mang nghĩa tiêu cực (chẳng hạn như “hành vi buôn bán bất hợp pháp của con người”) hoặc những cụm từ lạ thường (chẳng hạn như “cái băng ghế ăn con ngựa vằn”) sẽ hiện ra trong ý thức người xem trước những câu chữ mang nghĩa tích cực hơn (chẳng hạn như “cái áo được ủi” hoặc những cụm từ thông thường dễ hiểu như “con sư tử ăn con ngựa vằn”). Điều này cho thấy trong vô thức thì con người ta dễ “bắt lấy” những điều tiêu cực và bất thường.

Các nhà nghiên cứu cho biết, “các kết quả này chứng tỏ con người có thể thực hiện trong vô thức những hoạt động phức tạp, dựa trên qui luật, đi ngược lại với các mô hình tồn tại nào giờ về ý thức và vô thức”.

Tiến sĩ Hassin còn cho biết, “do đó các lí thuyết hiện hành về quá trình xử lí vô thức và ý thức con người cần phải được xem lại. Các chỉnh sửa lại như thế sẽ mang ta đến gần hơn cách giải quyết một trong những bí ẩn khoa học lớn nhất của thế kỉ 21: Chức năng của ý thức con người là gì”.

Chuyển ngữ tại Sài-gòn
20121115

 

Nguồn:

“Not What You Consciously Thought: How We Can Do Math Problems and Read Phrases Nonconsciously.” ScienceDaily, Nov. 2012. <http://www.sciencedaily.com/releases/2012/11/121114083930.htm>

 

 

Có thể xem nguyên văn bài báo cáo khoa học ở đây:
http://www.pnas.org/content/early/2012/11/07/1211645109.full.pdf

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s