Jorge Luis Borges – Ragnarök

Những hình ảnh trong mơ, Coleridge viết, tạo ra những ấn tượng mà trí năng chúng ta có thể gọi là những căn nguyên; chúng ta không cảm thấy ghê rợn vì chúng ta bị ám bởi một điều bí hiểm, chúng ta mơ về một điều bí hiểm để giải nghĩa nỗi khiếp sợ mà mình cảm thấy. Nếu đó là sự thật, thì làm cách nào chỉ một bản biên niên những dạng thức ấy thôi lại có thể lan truyền trạng thái sững sờ, nỗi hân hoan, những nỗi sợ hãi, nỗi khiếp sợ, và niềm vui cùng nhau đan dệt thành giấc mơ đêm kia? Dù sao thì tôi cũng sẽ cố vượt qua bản biên niên ấy; có lẽ thực ra giấc mơ gồm chỉ một cảnh tượng có thể xoá bỏ hay làm dịu bớt sự trở ngại tất yếu.

Địa điểm là Học viện Triết học và Văn chương; thời gian, đêm xuống. Mọi thứ (như trường hợp thường thấy trong mơ) hơi khác một chút; sự vật bị phóng đại một chút. Chúng tôi đã chọn được những người có thẩm quyền; tôi có thể nói với Pedro Henríquez Ureña*, người sống cuộc đời tỉnh thức đã yên nghỉ từ nhiều năm trước. Bất chợt, chúng tôi điếng người bởi tiếng huyên náo rất lớn của những người biểu tình hay những nhạc sĩ đường phố. Từ Cõi âm, chúng tôi nghe thấy tiếng kêu gào của con người và thú vật. Một giọng gào lên: Họ tới rồi! và rồi: Các vị thần! các vị thần! Bốn hoặc năm cá thể ngoi lên khỏi đám đông và chiếm lấy bục thính phòng. Mọi người hoan nghênh, khóc lóc; đó là các vị thần, đang trở về sau một chuyến lưu đày nhiều thế kỉ. Lù lù một cách huyênh hoang khi đứng trên bục, đầu hếch ra sau và ngực ưỡn về trước, họ ngạo nghễ tiếp nhận sự cung kính của chúng tôi. Một vị trong số đó đang cầm một cành cây (không còn nghi ngờ gì nữa, nó thuộc về tính thực vật mộc mạc của giấc mơ); một vị khác, với một động tác quét, giơ ra một bàn tay là một bộ vuốt; một trong hai khuôn mặt của Janus đang hồ nghi chú mục cái mỏ cong cong của Thoth. Có lẽ do bị kích động bởi sự tán dương của chúng tôi, một vị trong số họ, tôi không còn nhớ là ai, đã oà lên trong niềm hân hoan, tiếng cạc cạc cay đắng nửa sùng sục nửa réo rít đến khó tin. Từ lúc đó trở đi, mọi thứ thay đổi.

Tất cả bắt đầu bằng sự nghi ngờ (có lẽ đã bị cường điệu hoá) rằng các vị thần không thể nói được. Nhiều thế kỉ sống trong hoang dã tháo chạy đã làm hao mòn phần con người họ từng có; trăng Islam và thập tự giá La-mã đã không thể làm xiêu lòng những kẻ chạy nạn này. Lông mày tua tủa, răng vàng khè, bộ râu lưa thưa của một người da màu hay một người Trung-hoa, và nọng xệ như loài quái thú, là những bằng chứng cho sự suy đồi của dòng dõi Olympia. Quần áo họ mặc không phải là trang phục của một người nghèo khó chân chất và tốt bụng, mà là của sự xa hoa vô đạo của những động cờ bạc và quán trọ tai tiếng ở Cõi âm. Một cây cẩm chướng rỉ nhựa từ một lỗ khuy áo; dưới lớp y phục bó sát có thể thấy rõ đường nét một lưỡi dao. Bất chợt, chúng tôi cảm thấy họ đang tung con át chủ bài ra, rằng bọn họ rất xảo quyệt, ngu tối, và hung tợn, như những dã thú già nua, và rằng nếu chúng tôi để bị lung lay vì run sợ hay thương xót, thì họ sẽ kết liễu chúng tôi.

Chúng tôi rút những khẩu súng lục nặng nề của mình ra (thình lình trong giấc mơ có súng lục) và đắc chí kết liễu các vị thần.

Chú thích của Andrew Hurley:
* Pedro Henríquez Ureña (1884-1946), chào đời tại Cộng hoà Dominica, sống nhiều năm ở Buenos Aires và là cộng tác viên từ rất sớm của tờ Sur, một tạp chí do Victoria Ocampo sáng lập và là nơi Jorge Luis Borges làm việc rất cần mẫn. Qua Henríquez Ureña, người từng sống một thời gian ở Mexico City, Jorge Luis Borges gặp gỡ một người bạn khác, nhà nhân văn người Mexico Alfonso Reyes. Henríquez Ureña và Jorge Luis Borges cùng cộng tác viết cuốn Antología de la literatura argentina (1937), họ là hai người bạn thân thiết.

2013.01.11
K.H. dịch

Nguồn:
Borges, Jorge Luis. “Ragnarök.” Jorge Luis Borges: Collected Fictions. Trans. Andrew Hurley. New York: Penguin, 1998.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s