Tiếp xúc ánh sáng trong quá trình mang thai

 

Nghiên cứu gần đây đăng trên tập san Nature kết luận rằng con mắt – vốn phụ thuộc vào ánh sáng để có thể nhìn thấy cảnh vật – cũng cần ánh sáng trong quá trình mang thai để phát triển bình thường.

Các nhà khoa học cho biết phát hiện bất ngờ này đã đưa ra hiểu biết nền tảng mới mẻ về sự phát triển của con mắt trong bào thai và những bệnh về mắt do rối loạn mạch máu gây nên – đặc biệt về loại bệnh màng lưới (retinopathy) ở tình trạng đẻ non có thể làm trẻ sinh non bị mù. Nghiên cứu này được thực hiện bởi các nhà khoa học thuộc Cincinnati Children’s Hospital Medical Center (Trung tâm y khoa của bệnh viện nhi Cincinnati) và thuộc trường University of California tại San Francisco, và được công bố trên mạng vào ngày 16/1/2013 trước khi công bố bản in.

“Kết quả này hoàn toàn thay đổi hiểu biết của ta về cách thức phát triển của võng mạc,” theo lời tiến sĩ Richard Lang, đồng tác giả nghiên cứu, thuộc bộ phận nhãn khoa trẻ em của Cincinnati Children’s Hospital Medical Center. “Chúng tôi đã nhận dạng được đường đi phản ứng ánh sáng có vai trò kiểm soát lượng neuron võng mạc. Điều này tạo ra ảnh hưởng liên đới đến việc phát triển hệ mạch máu trong con mắt và có tầm quan trọng đáng kể bởi một vài bệnh nghiêm trọng thuộc về mắt đều là những bệnh thuộc về mạch máu.” 

Lang là nhà nghiên cứu chính cho phần nghiên cứu đang tiến hành này cũng với cộng tác dự án là tiến sĩ David Copenhagen, nhà khoa học thuộc bộ phận nhãn khoa và sinh lí học ở trường University of California tại San Francisco. Các nhà khoa học cho biết nghiên cứu hiện tại của họ, tiến hành trên loài chuột, có vài phát hiện bất ngờ. “Một số giai đoạn phát triển mắt ở loài chuột diễn ra sau khi sinh,” Copenhagen cho biết. “Bởi vì vậy, chúng tôi luôn cho rằng nếu ánh sáng đóng một vai trò nào đó trong việc phát triển con mắt thì nó chỉ diễn ra sau khi sinh.”

Nhưng các nhà nghiên cứu trong dự án hiện tại còn phát hiện rằng việc kích hoạt đường đi phản ứng ánh sáng vừa mới được phát hiện phải diễn ra trong quá trình mang thai để kích hoạt được chương trình tổ chức tinh vi vốn có vai trò tạo ra con mắt khoẻ mạnh. Cụ thể họ cho biết quan trọng là đủ số lượng photon thâm nhập vào cơ thể người mẹ lúc thai nghén giai đoạn cuối, hoặc đối với loài chuột là 16 ngày sau khi mang thai.

Các nhà nghiên cứu cũng ngạc nhiên khi biết rằng các photon ánh sáng kích hoạt trực tiếp một loại protein mang tên melanopsin ngay trong bào thai – chứ không phải người mẹ – giúp cho các mạch máu và các neuron võng mạc trong mắt có thể phát triển bình thường.

Một mục đích khác của đường đi phản ứng ánh sáng này là ngăn chặn lượng mạch máu hình thành trong võng mạc quá nhiều. Những mạch máu này rất thiết yếu cho các neuron võng mạc, vốn cần rất nhiều oxygen để thành hình và hoạt động. Khi bệnh màng lưới ở trẻ sinh non diễn ra ở lứa tuổi sơ sinh, các mạch máu võng mạc phát triển gần như không thể kiểm soát được. Sự bành trướng liên tục này gây ra rất nhiều áp lực lên con mắt đang phát triển và trong những trường hợp xấu nhất có thể gây tổn hại nghiêm trọng và làm mù mắt.

Đội ngũ nghiên cứu do Lang và Copenhagen đứng đầu đã tiến hành một vài thí nghiệm ở loài chuột, cho phép họ nhận dạng những thành tố cụ thể và chức năng của đường đi phản ứng ánh sáng. Bắt đầu từ lúc thai nghén giai đoạn cuối, người ta cho chuột ở trong môi trường bóng tối và môi trường ngày-đêm bình thường để quan sát những ảnh hưởng tương ứng về sự phát triển mạch máu trong mắt. Các nhà nghiên cứu xác nhận chức năng của đường đi phản ứng ánh sáng bằng cách gây đột biến một loại gene opsin ở loài chuột mang tên Opn4 vốn có vai trò sản xuất melanopsin, quan trọng nhất là ngăn cản việc kích hoạt các sắc tố tiếp nhận ánh sáng (photopigment).

Chuột sống trong bóng tối kể từ khi thai nghén giai đoạn cuối, lẫn chuột bị làm đột biến gene Opn4, tất cả đều giống nhau ở mức bành trướng bừa bãi các mạch máu trong vắt và sự tăng trưởng bất thường các mạch máu ở võng mạc. Việc phát triển hệ thống mạch máu thiếu kiểm soát như thế là do tác động từ protein Vegfa (vascular endothelial growth factor – yếu tố tăng trưởng nội mạc mạch máu). Theo lời các nhà nghiên cứu, khi đường đi phản ứng ánh sáng can dự vào đúng mức thì nó sẽ điều chỉnh Vegfa nhằm ngăn chặn việc tăng trưởng mạch máu bừa bãi.

Protein melanopsin hiện diện ở cả chuột lẫn người trong quá trình mang thai. Lang cho biết nhóm nghiên cứu tiếp tục tìm hiểu làm thế nào mà đường đi phản ứng ánh sáng này có thể ảnh hưởng đến việc trẻ sinh non dễ mắc phải bệnh màng lưới và đường đi này liên quan ra sao đến những loại bệnh khác thuộc về mắt.

Tác giả đầu tiên của công trình nghiên cứu là tiến sĩ Sujata Rao, một thành viên trong nhóm của Lang. Hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu một phần đến từ National Institutes of Health và Abrahamson Pediatric Eye Institute thuộc Cincinnati Children’s Hospital Medical Center.

Duy Đoàn chuyển ngữ
Sài-gòn, 20130123

Nguồn:

“Light Exposure During Pregnancy Key to Normal Eye Development.” Science Daily, 01/2013.
http://www.sciencedaily.com/releases/2013/01/130116131405.htm

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s