Terri Apter – Cha mẹ cãi cọ có thực sự không tốt cho trẻ?

Theo thống kê, đa số những cặp vợ chồng quyết định chia tay đều biết việc li hôn sẽ không có lợi cho con cái; tuy nhiên, quyết định này có thể an ủi họ với ý nghĩ cho rằng mọi chuyện sẽ còn tồi tệ hơn khi trẻ phải chứng kiến cha mẹ mình cãi nhau suốt ngày.

Một nghiên cứu mới cho rằng trẻ phản ứng với chuyện cãi cọ của cha mẹ ngay từ thuở lọt lòng. Thời điểm 5 tháng tuổi, trẻ đã phản ứng một cách tự nhiên với những trạng thái cảm xúc của người khác, và đặc biệt nhạy cảm với những âm thanh giận dữ nhắm vào mẹ mình. Sống trong bầu không khí tức giận không giúp trẻ thích nghi với sự giận dữ; thông thường những cuộc tranh cãi tuy đã kết thúc nhưng không dễ dàng tiêu biến như chưa có gì xảy ra. Ngay cả trong lúc đang ngủ, trẻ sơ sinh cũng có thể phản ứng với những giọng nói giận dữ. Trong bài What Sleeping Babies Hear (Trẻ đang ngủ nghe thấy những gì) được công bố tuần trước trên tập san Psychological Science, các tác giả Graham, Fisher và Pfeifer cho thấy trẻ sơ sinh từ 6 đến 12 tháng tuổi “sống trong những gia đình thường xuyên xảy ra xung đột khi nghe những giọng nói giận dữ sẽ xảy ra phản ứng mạnh ở những vùng não liên quan đến sự chế ngự cảm xúc và căng thẳng, như vùng phía trong não trung gian, vùng hạch hình đuôi, vùng đồi thị và vùng dưới đồi.” Các tác giả vẫn đang tranh cãi về việc “sớm tiếp xúc với những xung đột cá nhân có thể làm tăng nguy cơ gây ra những vấn đề về cảm xúc và tâm lí sau này.”

Với những nhà tâm lí, đây là điều cảnh báo. Căng thẳng kéo dài do không khí tức giận (cũng như việc bị bỏ bê hoặc ngược đãi) gây tác động sinh lí lên trẻ khiến chúng suy giảm khả năng chịu đựng căng thẳng. Khi một đứa trẻ chìm ngập trong nỗi lo âu không ngớt, bộ não non nớt của chúng sẽ thiếu hụt các kết nối thần kinh cần thiết để điều hoà những trạng thái cảm xúc. Michael Rutter nói rằng “điều này có thể dẫn đến những khó khăn trong việc kiểm soát hành vi, chế ngự cảm xúc và tự ý thức… Ví dụ, một đứa trẻ không biết tự trấn an mình khi căng thẳng tăng cao sẽ không thể kiểm soát được sự tỉnh táo, có hành động xốc nổi, sẽ cảm giác vô cùng hổ thẹn, không thể ý thức trách nhiệm trước những hành vi, không thể học hỏi kinh nghiệm và kiểm soát được sự tức giận.” Trớ trêu thay, trẻ rất cần những kĩ năng để tự trấn an khi phải sống trong bầu không khí căng thẳng, nhưng chính chúng lại là những người được trang bị ít nhất. Sự căng thẳng kéo dài là chất độc cho bộ não non nớt của trẻ và làm suy yếu nhiệm vụ then chốt của nó, đó là làm sao tích hợp, điều hoà những suy nghĩ và cảm xúc.

Tầm quan trọng của sự điềm tĩnh của cha mẹ cũng được nhấn mạnh trong cuốn sách gần đây của Steve Biddulph mang tên Raising Girls (Nuôi dạy con gái). Để cảm thấy an toàn và tự tin phát triển năng lực, Biddulph cho rằng những bé gái cần một bầu không khí êm đềm từ cha mẹ.

Trên thực tế những thông điệp dường như làm tăng thêm nỗi lo cho phụ huynh này (lo lắng về cảm giác căng thẳng, lo lắng về chính nỗi lo lắng) không có nghĩa là chúng vô giá trị.

Thực tế rằng những thông điệp này có thể làm tăng thêm nỗi lo cho phụ huynh (lo lắng về cảm giác căng thẳng, lo lắng về chính nỗi lo lắng) và tất nhiên không có nghĩa là chúng vô giá trị.

Nghiên cứu của tôi cho thấy không phải như vậy.

Tranh cãi gay gắt là chuyện thường thấy trong những mối quan hệ gần gũi. Đó là cách người ta khám phá, thăm dò và mở rộng những giới hạn, những hạn chế của sự nhượng bộ và các vấn đề nóng có liên quan đến mình và người khác. Tranh cãi là một cách thức vượt qua và củng cố mối quan hệ. Tất nhiên một số cuộc tranh cãi cũng có thể làm đổ vỡ mối quan hệ. John Gottman, người đã nghiên cứu vấn đề tranh cãi trong hôn nhân qua nhiều thập kỉ đã có những thử nghiệm chống lại những lời tiên đoán rằng cặp vợ chồng nào sẽ tiếp tục chung sống và cặp nào sẽ li hôn, ông kết luận điều quan trọng quyết định sự lâu bền của một cuộc hôn nhân không phải là vấn đề họ tranh cãi điều gì, mà là họ tranh cãi ra sao. Những cuộc cãi cọ có bao gồm cả sự nhạo báng, khinh rẻ và chỉ trích toàn diện hay không? Họ có để cho những ý nghĩ và cảm xúc được tuôn trào, hay để chúng kết thúc trong sự tắt nghẹn, đóng băng mọi cảm xúc (như trước đó đã từng), bỏ lại người kia trong nỗi thất vọng và bối rối, hoặc sau cùng tránh mặt nhau? Nếu đúng như vậy, họ đang đi đến chỗ kết thúc mối quan hệ; nhưng nếu tránh được những cạm bẫy ấy thì tất cả có thể chỉ là một phần tiến trình của cuộc hôn nhân.

Bản thân trẻ cũng cần cơ hội trải nghiệm sự tức giận của cha mẹ hướng đến mình. Chúng cần bày tỏ sự tức giận của bản thân, và nhận thấy sau đó cả cha mẹ và mình đều vượt qua được cơn giận. Quan tâm thái quá về những tác động tiêu cực của sự tức giận có thể dẫn đến hội chứng hành vi lễ độ – chỉ thiếu lễ độ một chút cũng có thể gây lo lắng; sự lo lắng đòi hỏi phải được xoa dịu và che chở bằng những nụ cười giả tạo và lời lẽ lễ độ. Trẻ tìm kiếm sự chân thành và những cuộc trò chuyện cởi mở với cha mẹ. Dù đi sâu vào chi tiết những vấn đề của người lớn là không thoả đáng, nhưng trẻ cần được tiếp xúc những trải nghiệm. Trẻ em – đặc biệt là những bé gái – là những nhà quan trắc cảm xúc sắc sảo. Chúng có thể nhìn xuyên qua vẻ ngoài điềm tĩnh. Khi chúng nhận ra vẻ ngoài điềm tĩnh của cha mẹ chỉ cốt để che giấu những cảm xúc phức tạp hơn nhiều, chúng có thể kết luận rằng cha mẹ không trung thực, điều này với chúng như một sự phản bội. Không tranh cãi tự nó có thể trở nên rất căng thẳng, và trẻ cũng nhạy cảm với sự thuận hoà không chân thật như khi xảy ra tranh cãi.

Cãi cọ là việc người lớn thường làm, và trẻ cần chứng kiến người ta – thậm chí là những người thân của chúng – tranh cãi với nhau, bày tỏ sự tức giận, bảo vệ chính mình, đối đầu với người kia, và (trong nhiều trường hợp) hoà thuận trở lại. Bản thân trẻ, khi tức giận, chúng cãi cọ nhau và tranh cãi với cha mẹ, mở rộng vốn hiểu biết của mình. Chúng tăng hiểu biết về những xung đột và giải pháp cho những xung đột. Chúng thực hiện và phát triển tính tự quyết. Nếu cha mẹ biết cách tranh cãi đúng mực – nếu họ tranh cãi mà không làm huỷ hoại mối quan hệ, nếu họ phân biệt được đâu là sự tức giận của mình và đâu là lỗi lầm của người kia, khi cơn tức giận nguôi ngoai, họ sẽ dạy được cho con cái mình bài học về sự vượt qua và cách nhìn nhận sự việc theo quan điểm của người khác. Có bằng chứng rất rõ cho thấy những thiếu nữ vị thành niên sẽ trở nên tự tin quyết đoán hơn khi thấy mẹ mình tranh cãi với cha. Sẽ rất hữu ích nếu phát triển hơn nữa nghệ thuật tranh cãi, hơn là lo sợ nguy cơ do những cuộc cãi vã gây ra.

Tiến sĩ Terri Apter là giảng viên cao cấp tại Newnham College, University of Cambridge. Cuốn sách gần đây nhất của bà là Difficult Mothers (Những người mẹ khó tính) (2012).

K.H. dịch
2013.05.31

Nguồn: http://www.psychologytoday.com/blog/domestic-intelligence/201304/is-arguing-really-bad-the-children

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s