[Điểm phim] Trafic (1971)

Trafic (1971)

Phim cuối cùng về nhân vật Hulot lừng danh của Jacques Tati, và cũng gần như được xem là phim cuối cùng trong sự nghiệp điện ảnh của ông (mặc dù năm 1974 ông còn làm 1 phim nữa, nhưng phim đó là dạng phim lẻ chiếu truyền hình nên gần như không tính vào).

Lần này Monsieur Hulot lao vào chuyến phiêu lưu khác, cũng trong cái cõi sống cơ giới đảo điên này, khi phải đem mẫu xe hơi mới nhứt của công ti sang dự triển lãm ôtô quốc tế tại Amsterdam. Chuyến đi nom có vẻ giản đơn nhưng Hulot và các cộng sự liên tục gặp phải bất trắc: nào hết xăng, nào xẹp lốp, rồi còn bị đụng xe. Và Monsieur Hulot rốt cuộc cũng vượt qua hết trở ngại để tới đích. Có vẻ Tati dùng chuyến hành trình dài này như để kết lại chuỗi câu chuyện về Monsieur Hulot, trong đó những đặc điểm điển hình của phong cách hài Tati gần như được điểm hết lại trong suốt chuyến đi.

Ngoài những cảnh hài hước trong chuyến phiêu lưu của Hulot, trong phim còn có những cảnh quay khắc hoạ những người lái xe trên con đường nghẹt lối nơi xứ sở văn minh, với tầm quay khá gần; đây là phương cách khắc hoạ rất dí dỏm, mỗi người một vẻ nhưng dường như có cùng động tác chán chường như nhau. Đặc biệt là cảnh khắc hoạ cuối phim; người ta có câu “chủ nào tớ nấy”, và trong Trafic của Tati thì “chủ nào xe nấy”, những cái cần gạt nước hoạt động y như người chủ nó vậy: khi người chủ trong xe miệng mồm liến thoắng liên hồi thì cái cần sẽ gạt liên hồi, còn trong xe là một ông già thì cái cần trông rất bệ rạc, không thể gạt hết vòng được mà chỉ nửa vòng là xìu xuống.

Như vậy, chuyến hành trình của Hulot đã khép lại, và Tati cũng vậy. Sau phim này, ông còn sống đến 11 năm nữa, nhưng lại quyết định không đi tiếp con đường này nữa. Có lẽ đối với Tati, 5 chuyến phiêu lưu – từ những con đường miền quê ở một thị trấn yên bình nước Pháp trong Jour de fête (1949) đến những nẻo đường đầy ắp xe cộ ngược xuôi ở những chốn đô thành văn minh bậc nhất Âu châu trong Trafic (1971) – thế là quá đủ, mọi điều ông muốn nói đã truyền đạt cả rồi. Hoặc cũng có thể Tati không muốn đi vào lối mòn của nghệ thuật, vốn là điều khó tránh khỏi nếu đi tiếp. Dẫu cho lí do nào chăng nữa, với 5 tuyệt tác để lại cho đời, Tati đã thực hiện trọn vẹn được vai trò nghệ sĩ của mình: tạo dựng thông điệp và đẩy nghệ thuật làm phim sang một góc nhìn khác, một chiều kích khác chưa ai dám nghĩ đến hoặc dám làm như ông.

Duy Đoàn
Sài-gòn,
20130915

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s