J. E. Cirlot – Thiên nga

Một biểu tượng của sự phức tạp bao la. Sự dâng hiến của thiên nga dành cho Apollo, như vị thần của âm nhạc, xuất phát từ đức tin thần thoại rằng nó sẽ ca hát du dương lúc cận kề cái chết (8). Thiên nga đỏ là một biểu tượng của mặt trời (2). Nhưng hầu như mọi ý nghĩa đều liên quan đến thiên nga trắng, dâng lên Venus, đó là lí do vì sao Bachelard gợi ý rằng trong thơ ca và văn học nó là một hình tượng của người nữ khoả thân, của sự trần trụi trinh khiết và sự trắng trong vô nhiễm. Nhưng Bachelard tìm ra một sự tạo nghĩa còn sâu hơn: tính lưỡng tính, bởi trong cử động của nó và chắc chắn trong cái cổ dài có hình tượng dương vật của nó là tính nam còn trong hình thể mũm mĩm óng mượt của nó là tính nữ. Vậy tóm lại, thiên nga luôn nhắm chỉ sự thoả mãn trọn vẹn của một nỗi khát khao, tiếng hát thiên nga trở thành một ám chỉ đặc biệt nỗi khát khao dẫn đến cái chết của chính nó (2). Sự tạo nghĩa lưỡng nghịch này của thiên nga cũng phổ biến với các nhà luyện đan, những người so sánh nó với ‘Thuỷ ngân sáng suốt (philosophical Mercury)’ (57), Trung-tâm huyền bí và liên hội của những gì đối ngược, một diễn giải phù hợp hoàn toàn với những ẩn ý nguyên mẫu của nó (56). Ngày nay, trong cái nhìn của Schneider, thiên nga, vì mối liên hệ của nó với đàn hạc và con rắn cúng tế, cũng liên quan đến giàn thiêu, bởi vì những biểu tượng căn cốt của hành trình huyền bí đến thế giới khác (ngoại trừ con-thuyền-chết) chính là thiên nga và đàn hạc. Điều này sẽ ban cấp một giải nghĩa khác cho tiếng hát huyền bí của con thiên nga đang hấp hối. Thiên nga cũng có sức chịu đựng vượt chim công, dù vị trí có bị đảo ngược. Mối liên hệ thiên nga / đàn hạc, tương ứng với trục nước / lửa, biểu thị nỗi u sầu và đam mê, sự tự hiến, và con đường của nghệ thuật bi thảm và sự tuẫn đạo. Ngược lại, mối liên hệ chim công / đàn luýt, liên kết với đất / khí, có thể là một đại diện của tư duy luận lí (50). Như Jacques de Morgan đã trình bày trong L’Humanité préhistorique (Nhân loại tiền sử), nếu ngựa đã kéo cỗ xe của thần-Mặt-trời vào ban ngày, thì chính thiên nga sẽ kéo con thuyền của ngài trên mặt nước về đêm. Mối liên quan đến thần thoại này của truyền thuyết Lohengrin là hiển nhiên.

K.H. dịch
2015.01.07

Nguyên chú của tác giả:
(2) BACHELARD, Gaston. L’Eau et les Rêves. Paris, 1942
(8) B. G. P. Diccionario universal de la mitología. Barcelona, 1835
(50) SCHNEIDER, Marius. El origen musical de los animales-símbolos en la mitología y la escultura antiguas. Barcelona, 1946
(56) TEILLARD, Ania. Il Simbolismo dei Sogni. Milan, 1951
(57) TESTI, Gino. Dizionario di Alchimia e di Chimica antiquaria. Rome, 1950

Nguồn:
Cirlot, J. E. “Swan” A Dictionary of Symbols. Trans. Jack Sage. 2nd edition. London: Routledge, 1971

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s