J. E. Cirlot – Ngựa

Tính biểu tượng của ngựa cực kì phức tạp, và chắc chắn không được định nghĩa sáng rõ. Eliade phát hiện nó là sinh vật gắn liền với những nghi thức chôn cất trong những lễ bái âm giới (17), trong khi Mertens Stienon coi nó như một biểu tượng cổ xưa của sự vận động tuần hoàn của thế giới hiện tượng; do đó những con ngựa, mà Neptune (thần Biển) với cây đinh ba của ông thúc khỏi những con sóng, tượng trưng cho những lực lượng vũ trụ trào ra khỏi Akasha – những lực lượng không nhìn thấy được của hỗn mang nguyên thuỷ (39). Áp dụng quan niệm thứ hai này vào phương diện thần kinh sinh lí, Diel kết luận rằng ngựa đại diện cho những khát khao mãnh liệt và bản năng, phù hợp với tính biểu tượng chung của vật cưỡi – và cỗ xe (15). Ngựa đóng vai trò quan trọng trong rất nhiều nghi lễ cổ xưa. Những người Rhodes cổ xưa hàng năm thường cúng tế cho mặt trời một cỗ xe tứ mã, để chúng có thể lao xuống biển (21). Loài vật này còn được dâng lên Mars (thần Chiến tranh), và sự xuất hiện đột ngột của một con ngựa được coi là điềm báo chiến tranh (8). Ở Đức và Anh, mơ thấy một con ngựa trắng được coi là điềm báo cái chết (35). Thật thú vị khi ghi nhận rằng thần thoại vĩ đại và biểu tượng của Gemini, minh hoạ trong những đôi hoặc cặp song sinh, trong những con thú hai đầu hoặc trong những hình nhân bốn mắt bốn tay, v.v., cũng xuất hiện trong tính biểu tượng của ngựa, đặc biệt trong hình thức của một cặp ngựa, một trắng một đen, đại diện cho sự sống và cái chết. Asvins của người Ấn – có thể là nguồn gốc của Castor và Pollux – mô tả chính họ như những người cưỡi ngựa. Trong những minh hoạ thời trung cổ về vòng Hoàng đạo, biểu tượng của Gemini (cung Song nam) đôi khi được vẽ theo lối này, như ví dụ trong vòng Hoàng đạo của Nhà thờ Đức Bà Paris (39). Cho rằng ngựa gắn liền với tự nhiên, vô thức, miền bản năng, cũng không đáng ngạc nhiên vì, vào Thời cổ, nó thường được phú cho những năng lực tiên đoán nhất định (8). Trong truyện cổ và truyền thuyết, những con ngựa, có thể nhìn thấu những gì vô hình, thường được phân công cảnh báo kịp thời cho chủ nhân chúng, như trong truyện cổ của anh em nhà Grimm chẳng hạn. Jung thắc mắc liệu ngựa có phải là một biểu tượng của người mẹ hay không, và ông không ngần ngại quả quyết rằng nó biểu lộ mặt thần kì của Con người, ‘người mẹ bên trong chúng ta’, đó là, sự hiểu biết trực giác. Mặt khác, ông nhận thấy rằng ngựa là một biểu tượng có liên quan đến những lực nền tảng của Con người, và cũng liên quan đến nước, điều này giải thích tại sao ngựa lại gắn liền với Pluto (thần Âm giới) và Neptune (thần Biển) (56). Bắt nguồn từ bản chất thần kì của ngựa, là niềm tin cho rằng móng ngựa đem lại may mắn. Do tính nhanh nhẹn thực tế của nó, ngựa cũng có thể tạo nghĩa gió và bọt biển, cũng như lửa và ánh sáng. Trong Brihadaranyaka Upanishad (I, 1), ngựa thực ra là một biểu tượng của vũ trụ (31).

Ngựa. Giá nến của người Celt kết hợp tính biểu tượng của ngựa và bánh xe mặt trời. (Museo Arqueológico Nacional, Madrid)

Giá nến của người Celt kết hợp tính biểu tượng của ngựa và bánh xe mặt trời.
(Museo Arqueológico Nacional, Madrid)

K.H. dịch
2015.01.20

Nguyên chú của tác giả:
(8) B. G. P. Diccionario universal de la mitología. Barcelona, 1835
(15) DIEL, Pail. Le Symbolisme dans la mythologie grecque. Paris, 1952
(17) ELIADE, Mircea. Tratado de historia de las religiones. Madrid, 1954
(21) FRAZER, Sir James G. The Golden Bough. London, 1911-15
(31) JUNG, C. G. Symbols of Transformation (Collected Works, 5). London, 1956
(35) KRAPPE, A. H. La Genèse des mythes. Paris, 1952
(39) MARQUÈS RIVIÈRE, J. Amulettes, talismans et pantacles. Paris, 1950
(56) TEILLARD, Ania. Il Simbolismo dei Sogni. Milan, 1951

Nguồn:
Cirlot, J. E. “Horse” A Dictionary of Symbols. Trans. Jack Sage. 2nd edition. London: Routledge, 1971

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s