Jerome Delamater – Về Hara Setsuko

Hara Setsuko

Jerome Delamater

Về Hara Setsuko

Duy Đoàn chuyển ngữ

Mặc dù sự nghiệp của cô rất dồi dào và vai của cô đa dạng, nhưng Hara Setsuko được phương Tây biết đến chính yếu ở vai trò một nhân vật khiêm nhường trong sáu phim của Ozu Yasujirô. Phạm vi của cô rộng hơn nhiều so với hàm ý trong những bộ phim được làm với Ozu; những thay đổi của cô ở hành vi và bề ngoài chỉ trong phim No Regrets for Our Youth của Kurosawa, ví dụ vậy, là điều gây sửng sốt. Tuy thế, Ozu đã nắm bắt được cái tinh tuý trong vai diễn của cô; nữ tính mà mạnh mẽ, thường theo truyền thống ở cách ăn vận nhưng lại chịu sự thu hút từ những cung cách hiện đại; là một phần của một đơn vị gia đình nhưng lại độc lập về tinh thần. Đối với Ozu, Hara đã biểu hiện một cách hiệu quả cái vị thế phức tạp của Nhật-bản hiện đại nằm giữa di sản văn hóa với vai trò trung tâm của mình trong nền kinh tế toàn cầu hậu thế chiến II.

Trong Currents in Japanese Cinema (Những dòng chảy trong nền điện ảnh Nhật), Sato Tadao viết rằng, “Hara Setsuko có được hình ảnh của một người đàn bà hiện đại và thông minh, những phẩm chất làm cho khán giả Nhật yêu mến cô ta.” (So sánh với những ngôi sao Mĩ như Katharine Hepburn và Joan Crawford là những so sánh thường gặp.) Có lẽ vai tiêu biểu nhất của cô ngoại trừ trong những phim cộng tác với Ozu là vai một quả phụ bị ngược đãi trong No Regrets for Our Youth, mà trong đó, thông qua sự kiên trì của mình, cô chứng tỏ bản thân là người kiên định và bất khuất. Trong nhiều phim cô thủ vai những nhân vật có sự nghiệp hoặc những người có thể giữ lại được căn cước của chính mình – và thường là để khẳng định bản thân – bên trong xã hội do nam giới thống trị.

Đối với Ozu, Hara Setsuko đóng một phiên bản tinh tế hơn đáng kể về một người đàn bà độc lập. Ở mỗi phim trong số sáu phim, cô không có chồng, và mối quan hệ giữa cô với gia đình ở chừng mực nào đó lại dựa trên mong muốn rằng cô không nên tiếp tục độc thân. Trong Late Spring, cô miễn cưỡng đi kết hôn và rời bỏ người cha goá vợ; một thập niên sau trong Late Autumn Ozu chọn cô cho vai quả phụ, một người mẹ có đứa con gái cũng miễn cưỡng xa rời nhà mình. Trong The End of Summer, Hara, lại là một quả phụ, vẫn không kết hôn mặc dù có sự lo ngại từ gia đình. Khi làm theo điều thiết yếu để chọn cái mình muốn, cô cũng khuyên người em gái của mình hãy kết hôn vì tình yêu thay vì do sự sắp đặt. Tính độc lập chưa bao giờ làm cô xa lánh với người thân của mình. Thật vậy, các nhân vật của Hara thường là cái cốt tuý của sự quan tâm yêu thương bên trong một cơ cấu gia đình; chẳng hạn như trong Tokyo Story, Hara thủ vai Noriko, một người con dâu góa chồng (một lần nữa lại không muốn tái giá) với tình cảm dành cho cha mẹ chồng còn hơn cả những người con của hai người cha mẹ đó. Khắc hoạ của Harra về Noriko (vai của cô trong ba phim của Ozu, vốn được nhà phê bình Robin Wood nhận diện là một bộ ba phim không nghiêm chặt được xây dựng xung quanh cô) sau hết có một thế đứng như một trong những khắc hoạ tuyệt vời nhất về về tính khoan dung và vô tư của con người trong nền điện ảnh thế giới.

Ozu thu lấy Hara Setsuko trong những hình ảnh nhất định lặp đi lặp lại. Quen thuộc nhất là nụ cười bí ẩn, thường gặp khi cô nhìn thẳng vào máy quay, để trả lời lại sự quan tâm của nhân vật khác: trong Tokyo Story, sau khi một nhân vật hỏi cô “Cuộc sống không phải thường gây thất vọng sao?”, Hara đáp, “Vâng, quả thế”, một lời đáp tiếp theo sau vẫn là nụ cười đó, làm trĩu nặng thêm thời khắc ấy bội phần. Ozu còn làm cô tương phản, đặc biệt khi cô già đi, trong bộ kimono truyền thống, nghiêm trang so với một nhân vật khác mặc một bộ váy (người em gái trong The End of Summer, người con gái trong Late Autumn). Sự tương phản này đặc biệt được chỉ ra trong suốt một cảnh phim trong The End of Summer khi hai chị em gái ngồi quỳ xuống bên con sông trong lúc đang bàn về những khác biệt trong đời họ. Mặc dù phim của Ozu thường được xem là tiết chế, nhưng trong những thời khắc đặc biệt khi nhân vật của Hara khóc, sau khi đành chịu chấp nhận tất cả bất hạnh của cuộc sống, thì sự giải phóng cảm xúc đó có thể sẽ gây ra hiệu ứng dữ dội đối với khán giả. Đối với Ozu, Hara Setsuko hẳn là nữ diễn viên toàn bích để vào vai một người con gái có tấm lòng thương mến đầy chân thành; hoàn toàn phù hợp khi cô chọn cách giải nghệ sau khi Ozu qua đời, dường như cũng bỏ luôn nghệ danh của mình để sống ẩn dật tại Kamakura

Bài viết được Corey K. Creekmur cập nhật

Chuyển ngữ tại Sài-gòn
Nhân ngày sinh nhật lần thứ 95 của Aida Masae (tên thật của Hara Setsuko)
150617

Nguồn:

Delamater, Jerome.”Hara, Setsuko.” International Dictionary of Films and Filmmakers. Phiên bản thứ 4. Cuốn 3. Chủ biên: Tom Pendergast & Sara Pendergast. Detroit: St. James Press, 2000.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s