Jorge Luis Borges – Simurgh

Simurgh là một con chim bất tử làm tổ trong những cành nhánh của Cây Tri thức; Richard Burton so sánh nó với đại bàng vốn, theo Edda Văn xuôi, hiểu biết về nhiều thứ và làm tổ trong những cành nhánh của Cây Thế giới, Yggdrasil.

Cả Thalaba (1801) của Southey và Temptation of Saint Anthony [Sự cám dỗ của Thánh Anthony] (1874) của Flaubert đều nhắc đến Simorg Anka; Flaubert giáng cấp nó thành một kẻ hầu hạ cho Hoàng hậu xứ Sheba, và mô tả nó như thể có bộ lông màu cam như vảy kim loại, một cái đầu nhỏ óng bạc với khuôn mặt người, bốn cánh, một bộ vuốt của kền kền, và một cái đuôi dài, thật dài của chim công. Trong những nguồn gốc nguyên thuỷ Simurgh là một sinh vật còn quan trọng hơn nhiều. Firdausi trong Book of Kings [Sách của những vị Vua], biên soạn và sắp lại thành thơ những huyền thoại Iran cổ, đã biến con chim này thành cha nuôi của Zal, cha của vị anh hùng trong bài thơ; Farid al-Din Attar, ở thế kỉ mười hai, biến nó thành một biểu tượng của đầu chúa. Điều này diễn ra trong Mantiq al-Tayr [Hội nghị của Chim]. Cốt truyện của phúng dụ hợp bởi khoảng 4500 cặp câu thơ này thật cuốn hút. Vị vua xa xôi của chim chóc, Simurgh, đánh rơi một trong những chiếc lông lộng lẫy của nó ở đâu đó giữa Trung-hoa; nhận ra điều này, những con chim khác, đã mệt mỏi với tình trạng hỗn loạn hiện thời của chúng, quyết định đi tìm nó. Chúng biết rằng tên của vị vua này có nghĩa là ‘ba mươi con chim’; chúng biết lâu đài của nó nằm ở Kaf, một ngọn núi hay dãy núi vòng quanh trái đất. Lúc khởi sự, một số con chim mất đi nhiệt tâm: sơn ca vin vào tình yêu dành cho hoa hồng; vẹt vin vào sắc đẹp vì đó nó sống trong lồng; đa đa không thể vắng tổ trong những ngọn đồi, diệc cũng không thể vắng đầm lầy, cú cũng không thể vắng những phế tích. Nhưng sau cùng, một số trong chúng cũng khởi hành trong sự mạo hiểm đầy nguy nan; chúng băng qua bảy thung lũng hay biển, cái kế cuối mang tên Mê, cái cuối cùng mang tên Diệt. Nhiều kẻ hành hương đã bỏ cuộc; chuyến hành trình làm tàn hoại những kẻ còn lại. Ba mươi con, trở nên thuần khiết bởi nỗi đau khổ của mình, đến được đỉnh núi cao cả của Simurgh. Cuối cùng chúng trông thấy nó; chúng nhận ra chúng chính là Simurgh, và Simurgh là mỗi con trong chúng và toàn bộ chúng.

Edward FitzGerald đã dịch một phần bài thơ dưới cái nhan đề bông đùa Hội nghị Chim: Một cái nhìn bao quát về Hội nghị Chim của Faríd-Uddín Attar.

Nhà lập bản đồ vũ trụ al-Qaswini, trong Wonders of Creation [Những kì quan của Sự sáng tạo] của mình, tuyên bố rằng Simorg Anka sống được một ngàn bảy trăm năm và rằng, vào lúc trưởng thành của con trai mình, nó sẽ tự thiêu trên một dàn thiêu. ‘Điều này,’ Edward William Lane nhận xét, ‘gợi chúng ta nhớ đến phượng hoàng.’

K.H. dịch
2015.10.24

Nguồn:
Borges, Jorge Luis. “The Simurgh” The Book of Imaginary Beings [Sách về những Sinh vật Tưởng tượng]. Penguin Books, 1974, Norman Thomas di Giovanni dịch ra tiếng Anh.

The Book of Imaginary Beings (1974)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s