Andrew Horton – Về bộ phim Thelma and Louise của Ridley Scott

Thelma and Louise (1991)

Andrew Horton

Về bộ phim Thelma and Louise của Ridley Scott

Duy Đoàn chuyển ngữ

Như nhà biên kịch lần đầu trình làng Callie Khouri đã giải thích, “hai phụ nữ tiếp tục một cuộc du ngoạn phạm tội” là nguồn hứng khởi ban đầu đằng sau kịch bản mà trở thành bộ phim rồi sau đó trở thành một tác phẩm truyền kì khắp thế giới, Thelma and Louise.

Khouri rốt cuộc đoạt được một Oscar cho hạng mục Best Original Screenplay (Kịch bản gốc hay nhất) cho những nỗ lực của mình, nhưng quan trọng hơn, bộ phim đã trở thành một sự kiện “phải xem” và “phải thảo luận” vốn gây xúc động, làm tức tối, tiếp sức và gieo nỗi sợ cho nhiều người xem. Danh sách dài các bài viết về phim này bản thân nó là sự chứng nhận cho mối lưu tâm mà được khơi lên từ bộ phim phiêu lưu trên đường về tình bằng hữu ngoài vòng phát luật của nữ giới vào thời điểm bộ phim ra mắt (họ thậm chí còn lên trang bìa của tờ Time) và kể từ đó về sau.

Tại sao lại có sự chú ý đến thế? Trước tiên, câu chuyện là một hành động chỉnh lại một cách thú vị đối với những dòng phim mà nam chiếm ưu thế: mọi phim phiêu lưu trên đường của Mĩ, từ Easy RiderBadlands cho đến Smokey and the BanditTwo Land Blacktop, cùng với dòng phim bằng hữu ngoài vòng pháp luật miền viễn tây như được thể hiện đặc biệt trong phim Butch Cassidy and the Sundance Kid. Sự biến hoá nằm ở chỗ lần này tình bằng hữu xoay quanh phụ nữ và thay vì ngựa thì chúng ta gặp quốc lộ rộng mở băng qua phong cảnh miền tây (với những cảnh quay hớp hồn do nhà kĩ thuật chế tác điện ảnh (cinematographer) Adrian Biddle thực hiện).

Hơn nữa, kịch bản của Khouri đã đẩy những dòng phim này vượt ra ngoài cái mà trước đây ta sẽ kì vọng đối với những phim công thức dạng này. Cái có vẻ là một chuyến phiêu lưu giản đơn, vô tư miền tây nam của nữ giới tầng lớp lao động, thì giờ bất thần trở nên tăm tối, đầy nguy hiểm và cuốn hút vô cùng ở thời điểm Louise giết kẻ sắp cưỡng hiếp Thelma ở bãi đâu xe một quán bar miền quê. Chuyện tiếp theo là chuyến cao chạy xa bay khỏi vòng pháp luật và giới thi thành luật pháp cho đến khi cuối cùng họ nắm lấy sinh mệnh của chính mình và đưa ra một tuyên bố khẳng quyết mạnh mẽ: cái chết của chính mình khi họ lái xe vượt ra khỏi bờ mép của hẻm núi Grand Canyon thay vì đối diện với sự đầu hàng và bắt giữ trước những “gã mang súng” dàn xe xung quanh họ, rất giống cảnh hàng trăm lính Bolivia vây quanh Butch và Sundance ở cuối câu chuyện của họ [trong phim Butch Cassidy and the Sundance Kid].

Tuy nhiên, đoạn kết chỉ đến một khác biệt đáng chú ý so với Butch Cassidy và những phim khác thuộc dòng phiêu lưu trên đường. Trong khi phim Butch Cassidy không bao giờ tỏ ra rõ ràng mức ý thức của Butch và Sundance đối với việc họ chuẩn bị chết (và họ tất nhiên không bày tỏ ý nghĩ của mình trong cuộc đối thoại), còn Thelma và Louise lại hoàn toàn nhất trí rằng “Ta đừng để bị bắt”, và cái ý này được đánh dấu bằng những cái liếc nhìn nhau với vẻ thâm tình và hân hoan. Mỉa mai thay, họ đón lấy nhau như những người bạn và như chính cuộc đời, tự do và thuần khiết, trước khi lao mình vào cái chết mình tự chọn lấy.

Bộ phim cũng đáng nhớ vì diễn xuất mạnh mẽ của Susan Sarandon trong vai Louise và Geena Davis trong vai Thelma. Thay vì là những cô nàng căng tràn dục tính trước tuổi đôi mươi của Hollywood, Sarandon và Davis đã truyền tính cách căng tràn nhựa sống vào hai phụ nữ độ tuổi 30-40, những người bắt đầu tận hưởng các tình huống đảo ngược vai trò mà họ lâm vào. Khán giả cất tiếng gào vui thú cùng với bộ đôi năng động này khi, chẳng hạn như, ở vùng sa mạc nọ Thelma đã làm nổ tung xe tải chở dầu.

Dù vậy, đàn ông trong phim cũng đóng những vai hoàn toàn kém duyên bằng vẻ sôi nổi. Tân thủ Brad Pitt trông gợi tình và nguy hiểm với kiểu gian manh trong vai kẻ quá giang xe, người làm cho Thelma cực khoái lần đầu tiên và lấy cắp hết tiền của hai phụ nữ này. Harvey Keitel đóng tốt trong vai tay cớm bực tức và đồng cảm, trong khi Michael Madsen là “gã mà bạn muốn ghét” trong vai ông chồng lỗ mãng của Thelma, Darryl.

Ridley Scott dường như là đạo diễn khó thích hợp nhất cho dự án này, vì những phim của ông như Blad Runnder và Aliens là những cơn ác mộng công nghệ cao mang màu sắc vị lai và theo hình thức biểu hiện. Nhưng Scott đã bảo Khouri trong lần đầu tiên gặp bà, “Chúng ta sẽ không bao giờ thay đổi đoạn kết!”, và ông đã thành công trong việc tiến vào câu chuyện và nêu bật các chiều kích huyền hoặc của câu chuyện. Ở vai trò đạo diễn, ông chịu trách nhiệm cho nét hưng phấn chung mà bộ phim mang đến trước những vùng không gian rộng mở, con đường rộng rãi, sự di chuyển và trầm trồ cũng như chịu trách nhiệm chỉ đạo những thời khắc “không đối thoại” giữa Thelma và Louise vốn làm cho họ có cảm giác gần như theo kiểu ứng biến.

Là một hiện tượng văn hoá, Thelma and Louise đã chạm đến nhiều mối ràng buộc quan trọng. Là một phim giản đơn về các mối quan hệ, nó chế nhạo những phim hiệu ứng đặc biệt nặng kinh phí vốn đang gia tăng liên hồi trong đó nhân vật dường như không có phần quan trọng. Là một phim về phụ nữ do phụ nữ viết kịch bản và được một phụ nữ đồng sản xuất (Mimi Polk), tác phẩm này trở thành một văn bản mà, theo nhiều phụ nữ cảm thấy, sẽ tiếp sức họ đồng thời đe doạ nhiều gã đàn ông nào cảm thấy phim có vẻ như quá nhiều chất “nữ quyền”. Khouri phủ nhận bà là một nhà nữ quyền thực sự và chỉ đơn giản thích nói về sự khắc hoạ những phụ nữ mạnh mẽ – tất nhiên hai nhân vật Thelma và Louise không được khắc hoạ như là hai phụ nữ nhận thức được về phong trào nữ giới này. Là một câu chuyện kết thúc bằng cái chết thay vì là kiểu “kết cuộc có hậu” vốn thường được Hollywood ủng hộ, bộ phim buộc tất cả chúng ta nghĩ lại về những huyền thoại Mĩ nhất định và về cái ý hệ chống đỡ cho những huyền thoại đó.

Chuyển ngữ tại Sài-gòn,
20160307

Nguồn:

Horton, Andrew. “Thelma and Louise.” International Dictionary of Films and Filmmakers. Phiên bản thứ 4. Quyển 1. Tom Pendergast & Sara Pendergast chủ biên. Detroit: St. James Press, 2000.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s