Etgar Keret – Chất keo điên rồ

 

Etgar Keret

Chất keo điên rồ

Duy Đoàn chuyển ngữ

 

Cô ta bảo, “Đừng có đụng vào đó,” và tôi hỏi, “Cái gì thế?”

“Keo dán đấy,” cô nàng nói. “Thứ keo đặc biệt. Loại siêu hạng.”

“Em mua nó làm gì vậy?”

“Bởi vì em cần nó,” cô nói. “Nhiều thứ xung quanh đây đang cần dán lại.”

“Chẳng có thứ gì ở đây cần dán lại hết,” tôi nói. “Anh ước gì mình hiểu được nguyên do tại sao em mua mấy thứ này.”

“Cùng một nguyên do tại sao em cưới anh thôi,” cô ta đáp trả lại. “Để giết thời gian.”

Tôi không muốn cãi nhau, thế là tôi giữ im lặng, và cô ta cũng vậy.

“Nó có tốt không, cái keo dán đó?” tôi hỏi. Cô ta đưa tôi thấy tấm hình trên hộp keo, trong đó có anh chàng kia đang treo chúc đầu xuống từ cái trần nhà sau khi ai đó phết keo lên hai đế giày của anh ta..

“Chẳng có keo nào có thể thật sự làm con người ta dính chặt như vậy,” tôi nói. “Họ chỉ chụp tấm hình lộn ngược lại thôi. Anh ta đứng trên sàn nhà. Họ chỉ đặt cái bộ đèn trên sàn nhà để làm nó giống trần nhà thôi. Em có thể biết ngay nếu nhìn cái cửa sổ. Họ đặt cái móc rèm hướng ra sau. Nhìn xem.” Tôi chỉ tay vào cái cửa sổ trong bức hình. Cô ấy không nhìn. “Tám giờ rồi,” tôi nói. “Anh phải chạy đi thôi.” Tôi cầm cái cặp lên và hôn lên má cô ấy. “Anh sẽ về trễ. Anh phải làm việc…”

“Em biết,” cô nói. “Anh tùm lum việc mà.”

Continue reading

Advertisements

Biểu tượng của chim cu gáy

Một biểu tượng của lòng trung thành và của  tình thân ái giữa người với người (8). Nó được tìm thấy trong nhiều phúng dụ và thi thoảng bị lầm với chim bồ câu.

Trịnh Ngọc Thìn dịch

18/3/2014

Chú thích của tác giả:

(8): B. G. P. Diccionario universal de la mitología. Barcelona, 1835

Nguồn:
Cirlot, J. E. “Turtle Dove ” A Dictionary of Symbols. Trans. Jack Sage. 2nd edition. London: Routledge, 1971

10 điều bất thường thú vị về trí nhớ mà mọi người nên biết

Nhiều người nói rằng họ có trí nhớ kém, nhưng phần lớn là sai. Cách hoạt động của trí nhớ có thể gây bất ngờ, gây thất vọng, kỳ lạ – nhưng không hẳn là ‘kém’.Đối với đa số chúng ta thì vấn đề không nằm ở trí nhớ của chúng ta, mà nằm ở sự hiểu biết của chúng ta về cách hoạt động của trí nhớ.

Sau đây là 10 điều bất thường thú vị của trí nhớ đem lại một sự hiểu biết tốt hơn về thứ làm chúng ta nhớ – hoặc quên.

[Image: leaking_head2.jpg]

1.Bối cảnh là vua

Thứ chúng ta có thể ghi nhớ phụ thuộc một phần vào tình huống và trạng thái tinh thần của chúng ta vào thời điểm đó. Đó là vì trí nhớ của chúng ta làm việc bằng cách liên tưởng.

Bản thân bối cảnh có thể chỉ về mọi kiểu sự việc: một số sự việc thì dễ dàng hơn để ghi nhớ ở một địa điểm nào đó, những sự việc khác thì dễ nhớ hơn khi chúng ta trải nghiệm về những mùi cụ thể, hoặc khi chúng ta đang có những trạng thái cảm xúc đặc biệt.

Một nghiên cứu chứng minh điều này bằng cách yêu cầu những người lặn biển học danh sách các từ hoặc là dưới nước 15ft hoặc học trên cạn (Godden & Baddeley, 1975).

Hóa ra khi họ học các từ dưới nước, họ đã nhớ được 32% số từ khi được kiểm tra dưới nước, nhưng chỉ nhớ được 21% khi được kiểm tra trên cạn.

Tất nhiên trí nhớ của chúng ta phức tạp hơn nhiều so với danh sách các từ. Nhưng nghiên cứu khẳng định rằng đối với trí nhớ thì bối cảnh rất quan trọng. Continue reading

Peter Gray – Thiếu thốn việc chơi đùa

 

Peter Gray

Thiếu thốn việc chơi đùa

Duy Đoàn chuyển ngữ

 

Lời người dịch: Đây là bài viết của nhà tâm lí học Peter Gray, bàn về chuyện chơi đùa của trẻ con và tầm quan trọng của nó.

The play deficit

 

Hồi thập niên 1950, lúc tôi còn bé, mấy đứa trẻ tụi tôi có hai môi trường giáo dục. Chúng tôi có trường học (vốn chẳng phải là thứ to tát giống như ngày nay), và chúng tôi còn có cái mà tôi gọi là “nền giáo dục săn bắt – hái lượm”. Gần như ngày nào sau giờ học, chúng tôi cũng chơi cùng với những đám trẻ đủ mọi lứa tuổi, thường là chơi đến lúc tối mịt. Chúng tôi chơi suốt những ngày cuối tuần và suốt cả mùa hè dài đằng đẵng. Chúng tôi có thời giờ khám phá đủ kiểu, và cũng có thời giờ để cảm thấy chán chường và tìm cách hết chán, có thời giờ để gặp đủ mọi rắc rối và tìm cách thoát khỏi chúng, có thời giờ để mộng mơ, có thời giờ để lao vào chìm đắm trong đủ mọi thú vui, và có cả thời giờ đọc truyện tranh hay đọc bất kì thứ nào tuỳ ý thay vì chỉ đọc sách ở trường. Những gì tôi học được ở nền giáo dục săn bắt – hái lượm rất quý giá đối với cuộc sống trưởng thành của mình, hơn hẳn những gì tôi học được ở trường lớp, và tôi nghĩ những người cùng lứa tuổi với tôi hẳn cũng nghĩ giống thế nếu họ có thời giờ suy nghĩ về điều này.

Hơn 50 năm trôi qua, nước Mĩ hiện nay đang dần dần giảm đi các cơ hội chơi đùa của bọn trẻ, và chuyện tương tự cũng xảy ra ở nhiều nước khác. Trong cuốn sách Children at Play: An American History (2007), Howard Chudacoff cho rằng nửa đầu thế kỉ 20 là ‘thời kì hoàng kim’ đối với việc tự do chơi đùa của bọn trẻ. Vào khoảng năm 1900, nhu cầu lao động trẻ em đã giảm xuống, do vậy trẻ em lúc này có nhiều thời giờ rảnh. Nhưng sau đó, từ khoảng năm 1960 hoặc trước đó một chút, người lớn bắt đầu xén bớt sự tự do ấy bằng cách tăng giờ học hành của bọn trẻ, và thậm chí còn làm giảm việc tự do chơi đùa một mình của trẻ, thậm chí khi chúng hết giờ học và không phải làm bài tập.  Những môn thể thao do người lớn điều khiển bắt đầu thay thế những trò trẻ con; những lớp học ngoại khoá do người lớn chủ trì bắt đầu thay thế những thú vui con trẻ; và những nỗi sợ hãi của các bậc cha mẹ khiến họ thậm chí còn cấm con mình ra ngoài chơi với những đứa trẻ khác, cấm tụi nhỏ đi xa khỏi nhà mà không ai giám sát. Có nhiều lí do cho những đổi thay này nhưng cái tác động đó, qua nhiều thập niên, đã liên tục làm suy giảm một cách đáng kể những cơ hội chơi đùa của bọn trẻ và những cơ hội khám phá theo cách riêng của chúng. Continue reading

Susan Sontag – Một bức thư gửi Borges

Susan Sontag

Một bức thư gửi Borges

Duy Đoàn chuyển ngữ

13/6/1996, New York

Borges thân mến,

Bởi vì văn tài của ông luôn được đặt bên dưới cung vĩnh hằng, nên dường như không quá kì quặc khi thảo một bức thư gửi cho ông. (Borges, mười năm rồi đó!) Nếu có một nhân vật đương thời nào dường như được số mệnh an bài là bất tử trong văn chương, thì đó là ông. Ông quả thật là một sản phẩm của thời đại ông, của văn hoá ông, và tuy vậy ông biết cách vượt thoát thời đại ông, văn hoá ông, theo những phương cách dường như rất đỗi huyền ảo. Điều này liên quan đến sự cởi mở và rộng lượng ở sự chú tâm ông có được. Ông là nhà văn ít hướng về mình nhất, minh bạch nhất trong số các nhà văn, cũng như là nhà văn tinh vi nhất. Điều này cũng liên quan đến tính thuần khiết tự nhiên của tinh thần. Mặc dù ông đã sống giữa chúng tôi suốt một thời gian tương đối dài, nhưng ông đã hoàn thiện những cách thực hành về độ tinh tế và về độ phân li, những điều làm ông trở thành một lữ khách lão luyện trong tâm tưởng đến những thời đại khác nữa. Ông có cảm nhận về thời gian khác với những người khác. Những ý tưởng bình thường về quá khứ, hiện tại, và tương lai dường như tầm thường dưới cái nhìn của ông. Ông thích nói rằng mỗi khoảnh khắc thời gian đều chứa đựng quá khứ lẫn tương lai, trích (theo như tôi nhớ) lời thi sĩ Browning, người từng viết đại loại như “hiện tại là cái chốc lát mà ở đó tương lai tan vụn ra thành quá khứ.” Tất nhiên đó là một phần của lòng khiêm tốn nơi ông: sở thích tìm kiếm ý tưởng của mình trong những ý tưởng của các cây bút khác. Continue reading

Sự chuyển hoá của báo chí đương thời

 

Báo in suy tàn, báo điện tử phát triển mạnh

“Trong vòng năm năm, báo in chắc chắn vẫn tồn tại. Trong mười năm, nếu chúng ta làm mọi chuyện đúng đắn, nó có thể vẫn còn ở đấy, tôi không chắc là nó sẽ tiếp tục tồn tại theo cách như chúng ta biết hiện nay. Nó vẫn sẽ ở đấy nếu chúng ta tranh đấu để nó được ở đấy.”

Đây là quan điểm của Juan Luis Cebrián, CEO của tập đoàn truyền thông Prisa, trong cuộc gặp gỡ với ban biên tập tờ nhật báo lớn nhất Tây-ban-nha El País hồi đầu năm 2009. El País chỉ là một trong số nhiều tờ báo lớn bị thất thu nặng nề từ việc suy thoái báo in, và họ buộc phải sa thải 129 nhân viên hồi cuối năm 2012 để giảm bớt gánh nặng tài chính [1]. Với sự phát triển bùng nổ của Internet và các phương tiện kĩ thuật số, thì lượng phát hành báo in và lợi tức kèm theo đang ngày càng xuống dốc. Ngoại trừ ở một số quốc gia Á châu (như Nhật, Trung-quốc, Ấn-độ) và những quốc gia Mĩ Latin, Trung Đông, lượng phát hành báo in vẫn trên đà tăng lên, thì những thị trường báo chí truyền thống như Bắc Mĩ và Tây Âu đang phải chịu cảnh suy thoái nặng nề ở lĩnh vực báo giấy. Continue reading

Daniel Freeman – Chiều cao có ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của chúng ta không?

Bạn cao bao nhiêu? Bạn thích mình cao bao nhiêu?

Hầu hết chúng ta – và đặc biệt là đàn ông – có xu hướng phóng đại chiều cao của chúng ta, tăng thêm vài cm. Điều này có thể hiểu được: Nền văn hóa của chúng ta ca ngợi người cao to và xem thường người thấp bé. Kết quả là, sự cao to đem lại rất nhiều lợi ích.

Ví dụ, bạn càng cao thì bạn càng có nhiều khả năng học lên cao hơn. Sự cao lớn cũng liên quan đến sự thành công trong công việc: người ta ước tính rằng một người cao 6 feet có thể kiếm được nhiều hơn khoảng 166,000$ trong suốt 30 năm làm việc so với người cao 5.4 feet. Sự cao to còn có thể giúp bạn trong đời sống tình ái: chiều cao chiếm một nửa của sắc đẹp. Do đó những thanh niên (cả hai giới) cao hơn thì thường hẹn hò nhiều hơn so với những người thấp hơn, và những người đàn ông cao có nhiều khả năng tìm được một bạn đời lâu dài, hoặc nhiều bạn đời.
Điều gây bất ngờ là người cao lớn cũng nhận được những lợi ích về mặt tâm lý. Đối với đàn ông, chiều cao dường như có liên quan đến hạnh phúc và lòng tự trọng lớn hơn (dù một số nghiên cứu cho thấy ảnh hưởng này là vừa phải) và tỷ lệ tự tử giảm rõ rệt. Continue reading

David Burkus – Chúng ta sáng tạo hơn khi chúng ta tập trung vào người khác

Hãy tưởng tượng bạn đang bị nhốt trong một tòa tháp. Và hãy tưởng tượng một ai đó khác đang bị nhốt trong một tòa tháp.

Sự tưởng tượng đó đem lại một số hiểu biết sâu sắc về cách óc sáng tạo của chúng ta hoạt động. Hóa ra, chúng ta trở nên sáng tạo hơn khi chúng ta đang giải quyết vấn đề của người khác hơn là những vấn đề của chúng ta.

Giáo sư Evan Polman và Kyle Emich hỏi 137 sinh viên câu đố sau:

“Một tù nhân đang cố gắng trốn thoát khỏi một tòa tháp. Anh ấy tìm được 1 sợi dây trong xà lim của anh dài bằng một nửa độ dài mà anh ấy cần để tiếp đất an toàn. Anh chia sợi dây và cột hai phần với nhau, và trốn thoát. Làm thế nào mà anh ấy có thể làm được việc này? Continue reading

Matthew B. James – Thoát khỏi tổn thương tâm lý được cất trong cơ thể bạn

Bạn đã bao giờ có cảm giác bất an rằng bạn đang trở nên giống bố hoặc mẹ bạn chưa? Bạn có thể đột nhiên nghe thấy bản thân bạn nói điều gì đó với con bạn mà bạn từng thề là sẽ không bao giờ nói. Hoặc bạn nhìn trong gương và thấy bố (hoặc mẹ) đang quay lại nhìn bạn. Chúng ta có thể đã xây dựng những lối sống khác biệt hoàn toàn so với tổ tiên chúng ta, nhưng chúng ta nhận ra vẫn có một số điểm giống nhau trong cách chúng ta suy nghĩ, trong điều chúng ta nói và làm.

Chúng ta biết rằng mình thừa hưởng cái mũi, màu mắt của bố mẹ chúng ta thông qua các gen của chúng ta. Và các nhà tâm lý từ lâu đã thừa nhận rằng thậm chí một số đặc điểm tính cách của chúng ta cũng được thừa hưởng. Ví dụ, một nghiên cứu năm 2012 với 800 cặp sinh đôi thông báo rằng gen đóng một vai trò to lớn hơn môi trường gia đinh và những môi trường xung quanh trong việc hình thành những nét tính cách then chốt như sự kiểm soát bản thân, việc ra quyết định hoặc tính thích giao du.

Do đó trong nhiều trường hợp, chúng ta thực sự là bố mẹ của chúng ta!

Nhưng điều đó có liên quan gì đến những ký ức đau thương, sự tổn thương tâm lý? Các nghiên cứu với động vật gần đây cho thấy chúng ta thừa hưởng một hình thức của ký ức di truyền. Một sự kiện sang chấn tâm lý trong cuộc sống của tổ tiên chúng ta xuất hiện trước khi chúng ta ra đời có thể ảnh hưởng đến DNA trong tinh trùng và làm thay đổi bộ não và hành vi của các thế hệ sau này.

Nói cách khác, chúng ta cũng thừa hưởng những ký ức đau thương, tổn thương tâm lý của tổ tiên chúng ta (emotional baggage)! Continue reading

Tình yêu là cái chi? Những định nghĩa về tình yêu của những cây bút nổi tiếng

Sau đây là những cảm nhận sâu sắc đáng nhớ nhất và trường tồn theo thời gian, được chắt lọc từ 400 năm lịch sử văn chương Tây phương.

(Những cuốn sách có nhan đề tiếng Việt kèm theo tức là những cuốn đã có bản dịch tiếng Việt.)

Kurt Vonnegut được cho người kẻ cực đoan về tình yêu nhưng trong tác phẩm The Sirens of Titan ông đã đưa ra một nhận định lành mạnh về sự bất tôn kính đối với tình yêu:

“Mục tiêu của đời người, bất kể ai đang kiểm soát nó, chính là yêu thương bất kì ai ở xung quanh muốn được yêu thương.”

Anaïs Nin, một người có hiểu biết vô ngần về tình yêu, trong cuốn A Literate Passion: Letters of Anaïs Nin & Henry Miller, 1932-1953:

“Tình yêu là cái chi nếu không phải là việc chấp nhận người kia, cho dù người đó là gì đi chăng nữa.”

Stendhal trong tác phẩm tuyệt diệu về tình yêu năm 1822 On Love:

“Tình yêu tựa như cơn sốt đến rồi đi hoàn toàn không phụ thuộc vào ý chí con người – không có giới hạn tuổi tác nào đối với tình yêu.” Continue reading