Tình yêu là cái chi? Những định nghĩa về tình yêu của những cây bút nổi tiếng

Sau đây là những cảm nhận sâu sắc đáng nhớ nhất và trường tồn theo thời gian, được chắt lọc từ 400 năm lịch sử văn chương Tây phương.

(Những cuốn sách có nhan đề tiếng Việt kèm theo tức là những cuốn đã có bản dịch tiếng Việt.)

Kurt Vonnegut được cho người kẻ cực đoan về tình yêu nhưng trong tác phẩm The Sirens of Titan ông đã đưa ra một nhận định lành mạnh về sự bất tôn kính đối với tình yêu:

“Mục tiêu của đời người, bất kể ai đang kiểm soát nó, chính là yêu thương bất kì ai ở xung quanh muốn được yêu thương.”

Anaïs Nin, một người có hiểu biết vô ngần về tình yêu, trong cuốn A Literate Passion: Letters of Anaïs Nin & Henry Miller, 1932-1953:

“Tình yêu là cái chi nếu không phải là việc chấp nhận người kia, cho dù người đó là gì đi chăng nữa.”

Stendhal trong tác phẩm tuyệt diệu về tình yêu năm 1822 On Love:

“Tình yêu tựa như cơn sốt đến rồi đi hoàn toàn không phụ thuộc vào ý chí con người – không có giới hạn tuổi tác nào đối với tình yêu.” Continue reading

MẶC CẢM TỘI LỖI: một góc khuất tâm lý trong “Tội ác và hình phạt” và “Một nỗi đau riêng”

hinh

Chắc hẳn khi nhìn thấy cụm từ  ”Mặc cảm tội lỗi “  nhiều người sẽ liên tưởng đến trường hợp “mặc cảm Oedipus” nổi tiếng trong tâm lý học của bác sĩ người Áo Sigmund Freud. Tuy nhiên tội ác/tội lỗi thì nhiều hình nhiều vẻ, không chỉ dừng lại ở tội loạn luân giết cha-cưới mẹ. Đằng sau đó là sự phức tạp, đa dạng của vô vàn những mặc cảm của kẻ gây tội.

Bài này dựa trên những phân tích tâm lý đối với hai nhân vật Raskolnikov trong tác phẩm “Tội ác và trừng phạt” của Dostoevsky và  Điểu trong tác phẩm “Một nỗi đau riêng” của Oe Kenzaburo nhằm chỉ ra một  cách sơ lược những “khổ hình tâm lý, những cây thập tự nặng nề”  mà con người phải mang vác trên vai trong những tháng năm còn lại của cuộc đời. Continue reading

[Điểm sách] Tội ác và trừng phạt của Fyodor Dostoevsky

IMAG_1490

Tác giả : Fyodor Mikhailovich Dostoevsky

Người dịch : Cao Xuân Hạo – Cao Xuân Phổ

(Dịch từ bản tiếng Nga năm 1960)

Các tác phẩm của Dostoevsky (Dos) tôi đọc không nhiều cũng chẳng ít. Để nói về con người cho ra dáng con người, trước kia tui nghĩ chắc chẳng có ai thay thế Dos được. Và tới bây giờ vẫn nghĩ vậy. Chắc do tui đọc ít, Lev Tolstoi còn chưa đụng đến cuốn nào. Qua các tác phẩm, Dos cho tui hai cảm giác khá lạ, sợ và e ngại. Sợ vì làm sao có thể che dấu mình trước tay người Nga này, ông ta thấu suốt cả đường đi nước bước của hầu hết các kiểu người trong xã hội. Văn ông có tính hiện đại trong mọi thời đại, ai nói điều này chắc hẳn cũng đã cảm nhận được, Dos còn sẽ đúng trong rất lâu nữa. Vì dù nền văn minh có phát triển như tên bay chó chạy thì trạng thái tâm lý hay tinh thần của con người lại tản bộ nhàn rỗi, khó thay đổi dù qua rất nhiều thời gian. Với từng kiểu người cụ thể, ông miêu tả họ rành rọt và chi tiết đến độ ta phải tin rằng hắn có thật ở ngoài đời sống chứ chả phải tưởng tượng gì ráo. Từ những cảm xúc nhỏ nhặt, những hành động vô thức, các mục đích tự thân hay xa xôi miên viễn. Thiệt tình nếu được gặp ông chắc tui phải vừa mừng vừa sợ cùng lúc. Còn về cảm giác e ngại, e ngại vì ông là người đau khổ, điều này tui khá chắc. Mà thứ đau khổ của ông lại rất khó được thông cảm vì chẳng ai đủ hiểu để thông cảm cả. Nên thôi, cứ giữ lấy mình ông. Rỉ rả cho nhân thế vài bộ sách rứa là mừng rồi.

Lại nói về cuốn Tội ác và trừng phạt, mới đọc xong lúc chiều. Nếu nói đến cảm xúc thì đọc cuốn nào của Dos cũng cho ta những cảm giác xuyên suốt kiểu như bàng hoàng, kinh ngạc, hân hoan … nói chung rất mạnh. Mà giọng ông thì đều đều, ra chiều lí giải, phân tích nhưng thật ra là đối thoại. Độc thoại cũng có nhưng đối thoại lại nhiều hơn. Thủ pháp mà ông xài thì chắc nhiều người không đọc Dos mà đọc mấy bài luận thì cũng thấy các khái niệm như tính “đa thanh”, “phức điệu”… được xem là tiêu biểu. Thực ra nó là gì? và như thế nào ? Tui ko phải là nhà nghiên cứu hay phê bình gì cả để mà giải thích cho cặn kẽ. Đơn giản là ông ta đưa các nhân vật có tính cách thế này, tư tưởng thế nọ – nói qua thế thôi nhưng cũng rất đầy đủ, sâu sắc- ra giữa cuộc sống, rồi sau đó miêu tả lại những gì mà các nhân vật ấy gặp phải. Tức là những đối thoại liên tiếp của nhiều nhân vật hoặc đối thoại nội tâm. Những mâu thuẫn khiến cho các nhân vật phải tự nhìn nhận vấn đề, đối chiếu bản thân, từ tính cách mình lại phản hồi bằng hành động, suy nghĩ, tâm tư…Cái hay ở đây là mọi diễn biến về tâm lý, thái độ diễn ra tự nhiên, tức là con người phải như vậy, cảm xúc con người không như toán học, không có sự chính xác nào cả. Nó thực và rất tự nhiên. Nếu một tác giả nào mô tả càng chính xác cái hiện thực phải xảy ra thì càng thành công. Dos làm được điều đó rất xuất sắc. Lâu lâu lại có vài đoạn độc thoại hoặc mô tả, thường là nhằm làm nỗi bật một kiểu người trong xã hội, về bản chất của người hay nhóm người này, những đặc trưng tiêu biểu về tính cách hay hệ thống các giá trị cơ bản. Về phần thủ pháp thì với tui nói tới đó chắc cũng đủ. Còn lại thì các vị phải đọc để biết thực hư thế nào.  Continue reading