Umberto Eco – Làm thế nào để đi qua cổng hải quan

Umberto Eco

Làm thế nào để đi qua cổng hải quan

Duy Đoàn chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của William Weaver

 

Một đêm nọ, sau buổi hẹn hò mê đắm với một trong số nhiều cô tình nhân của mình, tôi đã xử cô nàng đó, dùng Hũ muối Cellini (Cellini salt cellar) đập nàng ta đến chết. Tôi lấy nguồn cảm hứng từ qui tắc đạo đức thấm nhuần trong tôi kể từ thời thơ ấu, theo đó thì người phụ nữ nào nuông chiều theo khoái cảm của giác quan thì không đáng nhận sự khoan dung, không chỉ vậy mà cảm hứng còn có từ một động cơ mang chất mĩ học: tức là, trải nghiệm nỗi xúc động khi thực hiện một tội ác hoàn hảo.

Tôi chờ đợi, nghe tổ khúc water music dòng baroque của nước Anh từ đĩa CD, cho đến khi xác chết trở lạnh và máu thì đông lại; rồi, bằng cưa điện, tôi bắt đầu cắt rời cơ thể ra, cũng lúc đó tôi cố gắng bám sát vào các nguyên lí giải phẫu cơ bản, tỏ lòng tri ân đến nền văn hoá của chúng tôi, mà nếu không có nó thì sự cải tiến và khế ước xã hội sẽ không tồn tại được. Cuối cùng thì tôi cho những mảnh cơ thể đó vào hai cái vali làm bằng da linh dương, mặc vào bộ com-lê xám, và bắt xe lửa, toa có giường nằm, để đến Paris.  Continue reading

Umberto Eco – Làm thế nào để thanh minh cho cái thư viện cá nhân

 

Umberto Eco

Làm thế nào để thanh minh cho cái thư viện cá nhân

Duy Doan chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của William Weaver

Nói chung là kể từ thời thơ ấu đến giờ, tôi luôn là đối tượng phải chịu hai (và chỉ hai) dạng đùa cợt: “Bạn là người lúc nào cũng trả lời hết” và “Bạn vang vọng ở mấy khu thung lũng đó.” Trong suốt những năm đầu đời của mình tôi đã tin rằng, bởi một cơ hội kì lạ nào đó, toàn bộ những người tôi gặp đều ngốc cả. Rồi, khi đến tuổi trưởng thành, tôi buộc phải kết luận rằng có hai qui luật mà không một con người nào có thể thoát khỏi: ý tưởng đầu tiên lọt vào tâm trí người ta sẽ là cái hiển nhiên nhất; và, khi đã có một ý tưởng hiển nhiên, không có ai từng nghĩ rằng người khác có lẽ cũng đã có cùng ý tưởng này trước đó.

Tôi sở hữu một bộ sưu tập các tựa đề của các bài viết đánh giá, với toàn bộ các ngôn ngữ thuộc hệ Ấn-Âu, suốt từ “Tiếng vọng của Eco” cho đến “Cuốn sách với những tiếng vọng.” Trong trường hợp sau thì tôi nghi ngờ cái nhan đề in kia không phải là ý tưởng đầu tiên xuất hiện trong tâm trí của vị thư kí toà soạn. Cái có thể xảy ra là vầy: ban biên tập gặp nhau, họ tranh luận về hai mươi cái nhan đề khả dĩ nào đó và cuối cùng thì gương mặt của vị chủ bút sáng bừng lên và ông ta nói, “Này, các anh, tôi có một ý tuyệt lắm!” Và mấy người khác đáp lại, “Sếp ơi, sếp đúng là quỉ mà! Sếp lấy ý này ở đâu ra thế?” “Từ trên trời rớt xuống đó,” ông ta ắt là trả lời lại như vậy.  Continue reading

Umberto Eco – Làm thế nào để đi du lịch trên những chiếc xe lửa ở nước Mĩ

 

Umberto Eco

Làm thế nào để đi du lịch trên những chiếc xe lửa ở nước Mĩ

Duy Đoàn chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của William Weaver

Bạn có thể thực hiện một chuyến bay khi đang bị loét, bị ghẻ, sưng đầu gối, đau khuỷu tay, bệnh giời leo, AIDS, bệnh lao đang tiến triển nhanh, và bệnh hủi. Nhưng không phải bệnh cảm. Bất kì ai từng thử đều biết rằng khi máy bay đột ngột giảm độ cao từ mười ngàn mét thì bạn sẽ cảm thấy đau nhói bên tai, đầu bạn dường như sắp nổ tung, và bạn đập cửa sổ, la hét đòi ra ngoài, thậm chí không cần dù. Ý thức rõ về điều này, tôi trang bị thuốc xịt mũi có tác dụng mạnh, quyết tâm đi New York, bịt kín hai lỗ mũi lại hết. Một sai lầm. Một khi lại ở trên mặt đất, tôi cảm giác như thể mình đang nằm trên cái mương Philippines. Tôi có thể thấy người ta mở miệng nhưng tôi không thể nghe được bất kì âm thanh nào. Bác sĩ sau đó giải thích cho tôi, bằng ngôn ngữ kí hiệu, rằng màng nhĩ của tôi bị tổn hại; ông ta nhét thuốc kháng sinh vào tôi và với vẻ nghiêm nghị, bắt tôi không được bay ít nhất trong ba tuần. Bởi vì tôi phải ghé thăm ba nơi khác nhau ở những tiểu bang phía đông, nên tôi đi bằng xe lửa.

Continue reading

Umberto Eco – Làm thế nào để làm theo các chỉ dẫn

Umberto Eco

Làm thế nào để làm theo các chỉ dẫn

Duy Doan chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của William Weaver

Bất kì ai quen thuộc với những quán café Ý đều biết – và chịu đựng – những cái chén đường công nghệ cao, mà để lấy cái muỗng ra khỏi chén thì khách hàng phải kích hoạt nó. Ban đầu, một cú giật nhẹ, cái nắp chén rớt xuống như một cái máy chém thời xưa vậy, làm cho cái muỗng văng lên trời, tung toé đường ra khắp xung quanh ngay chỗ đó, trong khi nạn nhân hình dung ra rằng người ta nên tống cái tên sáng chế món đồ này vào trại tập trung. Nhưng ngược lại, tay thiên tài đó có lẽ đang tận hưởng thành quả của tội ác hắn tạo ra trên một hòn đảo thiên đường xa xôi và dành riêng cho hắn. Danh hài Mĩ Shelley Berman có lần đưa ra ý rằng trong một tương lai gần, cũng gã thiên tài đó sẽ sáng chế ra một chiếc xe hơi an toàn tuyệt đối, với cửa chỉ mở được từ bên trong.

Continue reading

Umberto Eco – Làm thế nào để phản ứng khi gặp những gương mặt quen thuộc

 

Umberto Eco

Làm thế nào để phản ứng khi gặp những gương mặt quen thuộc

Duy Đoàn chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của William Weaver

Mấy tháng trước, khi đang đi dạo lững thững ở New York, từ đằng xa tôi thấy một người đàn ông mà mình biết rất rõ đang đi cùng hướng. Vấn đề là tôi không nhớ tên anh ta hay đã gặp anh ta nơi đâu. Đây là một trong những cảm giác bạn gặp phải nhất là khi đang ở một thành phố nước ngoài mà lại tình cờ gặp một người bạn đã gặp trước đó ở quê nhà rồi, hoặc ngược lại. Gương mặt xuất hiện trong tình cảnh đó làm người ta bối rối. Dù vậy, gương mặt đó thân quen đén mức tôi cảm giác mình nên dừng lại, chào anh ta, và trò chuyện; có lẽ anh ta sẽ trả lời ngay, “Umberto thân mến, anh khoẻ không?” hay thậm chí còn nói “Anh có thể làm cái việc mà anh đã kể cho tôi không?” Và ắt là tôi sẽ hoàn toàn ú ớ. Tháo chạy giờ là quá muộn. Anh ta vẫn đang nhìn phía bên kia đường, nhưng giờ thì anh chàng bắt đầu hướng mắt về phía tôi. Tôi cũng có thể ra dấu trước; tôi sẽ vẫy tay và rồi nhờ giọng nói anh ta, dấu hiệu nhận biết đầu tiên, tôi sẽ cố đoán ra danh tính anh ấy.

Continue reading

Umberto Eco – Làm thế nào để viết một bài giới thiệu

Umberto Eco

Làm thế nào để viết một bài giới thiệu

Duy Đoàn chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của William Weaver


Mục đích của bài viết này là giải thích làm sao mà bạn có thể tập hợp lại mà viết bài giới thiệu cho tập tiểu luận, cho một biên khảo triết học, hay một tập các bài viết khoa học chuẩn bị xuất bản, hoàn hảo nhất là được một nhà xuất bản trường đại học nào đó hay tương đương thế xuất bản, tất cả đều theo các qui luật đã được thiết lập từ lâu trong giới học thuật.

Trong những đoạn văn sau tôi sẽ làm rõ, càng gãy gọn càng tốt, tại sao cần phải viết một bài giới thiệu, nó sẽ bao gồm những gì, và làm thế nào để liệt kê những lời cảm ơn: bởi vì kĩ năng trong việc đưa ra lời cảm ơn là tính chất đặc thù của một người học giả thuần chủng. Thỉnh thoảng cũng xảy ra việc có một vị học giả, khi công việc hoàn thành, khám phá ra rằng ông ta chẳng biết cảm ơn ai. Không sao cả. Ông ấy sẽ phải chế ra vài món nợ ân tình nào đó. Nghiên cứu mà không mang ơn ai thì dễ bị nghi ngờ lắm, làm gì thì làm, cũng cần phải có một ai đó để mà cảm ơn.  Continue reading

Umberto Eco – Làm thế nào để ăn cây kem

Umberto Eco

Làm thế nào để ăn cây kem

Duy Đoàn chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của William Weaver


Khi tôi còn bé, người ta mua cho trẻ con hai loại kem được bán trong những chiếc xe đẩy màu trắng với cái nắp làm bằng kim loại bạc: hoặc là loại kem ốc quế hai xu, hoặc là loại bánh kẹp bốn xu. Cây kem ốc quế hai xu thì rất nhỏ, thực tế thì nó có thể nằm vừa gọn trong bàn tay đứa trẻ, và nó được làm bằng cách lấy kem từ thùng kem dùng một cái muỗng dài và để kem lên trên phần bánh ốc quế. Bà luôn bảo tôi chỉ được ăn một phần của kem ốc quế và vứt đi cái đuôi nhọn, bởi vì bàn tay của người bán đã chạm vào nó rồi (mặc dù đó là phần ngon nhất, hấp dẫn và giòn, chúng tôi thường bí mât ăn nó, sau khi giả vờ bỏ đi).

Loại bánh kẹp bốn xu được làm ra bởi một cái máy nhỏ đặc biệt, cũng bằng bạc, cái máy này ép hai miếng bích-qui ngọt ngào lên phần kem hình ống trụ. Đầu tiên, bạn phải thè lưỡi vào khoảng trống giữa hai miếng bích-qui đến khi chạm được vào phần nhân kem ở trung tâm; sau đó, dần dần thì bạn ăn luôn toàn bộ, bề mặt miếng bích-qui mềm ra khi bị kem chảy ra thấm vào. Bà chẳng có lời khuyên nào ở đây hết: về mặt lí thuyết thì những cái bánh kẹp chỉ tiếp xúc với cái máy; trên thực tế thì người bán hàng đã giữ chúng trong tay khi đưa chúng cho tôi, nhưng chẳng thể nào để cô lập cái khu vực nhiễm bẩn kia được. Continue reading

Umberto Eco – Làm thế nào để thực hiện một chuyến nghỉ mát đầy trí tuệ

Umberto Eco

Làm thế nào để thực hiện một chuyến nghỉ mát đầy trí tuệ

Duy Đoàn  chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của William Weaver


Có một điều đã trở thành tục lệ quen thuộc, khi kì nghỉ hè vừa tới, thì mấy tờ tạp chí ra hàng tuần về chính trị và văn chương giới thiệu ít nhất mười cuốn sách “trí tuệ”, mà mấy cuốn sách này sẽ giúp độc giả trải qua kì nghỉ mát “trí tuệ” của họ một cách trí tuệ. Nhưng có một thói quen lặp đi lặp lại chẳng ra làm sao khi coi độc giả như là một bọn hạ đẳng và lười đọc sách, nhờ vậy mà mấy tay nhà văn khá đình đám đã cố gắng hết sức đề nghị chuyện đọc sách mà bất kì ai với vốn học vấn trung bình lẽ ra phải đọc khi còn học phổ thông, nếu không muốn nói là trước đó kìa. Chúng ta thấy dường như, nếu không phải là xúc phạm, thì ít nhất đó cũng sự cao ngạo khi hạ nhục độc giả bằng việc khuyên người đó nên xem bản gốc Đức ngữ của cuốn Elective Affinitives, tủ sách Pléiade Proust, hoặc các tác phẩm Latin của Petrarch. Chúng ta phải lưu tâm rằng, bị một đống lời khuyên nhủ dội bom suốt quãng thời gian dài, độc giả càng lúc càng đòi hỏi hơn; và chúng ta phải lưu tâm đến những người, vốn không thể chi trả nổi cho một chuyến nghỉ mát xa xỉ, nhưng lại sẵn sàng mạo hiểm cho những trải nghiệm vừa bất an mà vừa phấn khích. Continue reading

Umberto Eco – Làm thế nào để không sử dụng điện thoại di động

Umberto Eco

Làm thế nào để không sử dụng điện thoại di động

Duy Đoàn chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của William Weaver

 

Đả kích bất công vào những người sở hũu điện thoại di động thì dễ thôi. Nhưng trước khi làm thế, bạn nên quyết định xem họ thuộc về thể loại nào trong số năm thể loại sau.

Đầu tiên là những người tàn tật. Dù là tình trạng tàn tật của họ không hiện hữu ra, nhưng họ buộc phải giữ liên lạc thường xuyên với bác sĩ hoặc với dịch vụ y tế 24h. Thế rồi, toàn bộ những lời ca tụng được dành cho cái công nghệ đã đưa thiết bị ban phước lành này đến với dịch vụ của họ. Loại thứ nhì là những người mà vì những lí do nghề nghiệp nghiêm túc cần phải có mặt ở những cuộc gọi điện trong trường hợp khẩn cấp (những chỉ huy cứu hoả, những bác sĩ đa khoa, những chuyên gia cấy ghép nội tạng luôn chờ đợi một thi thể tươi rói, hoặc Tổng thống Bush, bởi vì nếu ông ta không có mặt kịp lúc thì cả thế giới sẽ rơi vào tay của Quayle mất). Đối với họ thì điện thoại di động là một thực tế khắc nghiệt của cuộc đời, người ta chịu đựng nó chứ khó lòng mà hưởng thụ. Loại thứ ba, những kẻ ngoại tình. Rút cuộc, lần đầu tiên trong đời, họ có thể nhận tin nhắn từ tình nhân bí mật của họ mà không bị các thành viên gia đình, thư kí, hoặc một vị đồng nghiệp hung hãn nào đó can thiệp vào cuộc gọi. Cái điện thoại đủ đáp ứng cho việc số điện thoại chỉ có mỗi anh ta và cô ta biết (hoặc anh ta và anh ta, hoặc cô ta và cô ta: tôi không thể nghĩ ra được sự kết hợp khả dĩ nào khác). Toàn bộ ba thể loại liệt kê ra ở trên đều có được sự tôn trọng của chúng ta. Thật ra, với hai thể loại đầu tiên, ta sẵn lòng bị làm phiền thậm chí khi đang ăn tối ở nhà hàng, hoặc đang ở trong đám tang; còn những kẻ ngoại tình thì rất ư là dè dặt kín đáo, như là qui luật vậy. Continue reading

Umberto Eco – Làm thế nào để thiết lập một thư viện công cộng


Umberto Eco

Làm thế nào để thiết lập một thư viện công cộng

 Duy Đoàn  chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của William Weaver


1. Những danh mục liệt kê khác nhau phải được đặt cách nhau càng xa càng tốt. Cần phải để ý tách rời danh mục sách ra khỏi danh mục tạp chí, và hai thứ này tách ra khỏi danh mục theo chủ đề; tương tự vậy, những cuốn mới mua gần đây phải được giữ cách xa những bộ cũ. Nếu được thì dòng chữ dành cho hai danh mục (sách mua gần đây và bộ sách cũ) phải có chính tả khác nhau. Trong những cuốn sách mới mua gần đây, ví dụ, pajama nên được viết với một chữ a, còn trong bộ cũ, là pyjama với một chữ y. Chaikovskii trong bộ mới sẽ theo hệ thống của Thư viện Quốc hội; trong danh mục sách cũ hơn thì tên sẽ được viết theo lối xưa, với Tch. Continue reading